Mehdi-Billah

Mehdi-Billah Kimdir ve Dönemi

Asıl adı Muhammed el-Mehdî bin Abdullâh Mansûr olan ve Arapça kaynaklarda محمد بن منصورالمهدى olarak geçen Mehdi-Billah, 746 yılında dünyaya gelmiştir. Kendisi, İslam tarihinin önemli devletlerinden biri olan Abbasiler hanedanının üçüncü Abbasiler halifesi unvanını taşımaktadır. Babası Mansur'un 775 yılında hayatını kaybetmesiyle birlikte Abbasi Halifesi unvanını almış ve 775 ila 785 yılları arasında aralıksız olarak on yıl halifelik yapmıştır.

Halife Olması ve Veraset Süreci

Mansur'un 775 yılında vefat etmesiyle birlikte, ilk halife Seffah'ın hazırladığı verasetnamenin şartları tamamen unutulmuştur. Normal şartlarda Seffah, kendisinden sonra Mansur'un da kuzeni olan İsa bin Musa'nın halifeliğe getirilmesini vasiyet etmişti. Fakat babası Mansur bu şartlara katiyen riayet etmemiş ve kendi kanından olan oğlu Mehdi'nin kendinden sonra tahta geçmesini sağlamıştır. Bu süreçte İsa bin Musa ise gelecekte halife olacağına dair verilen vaatlerle kandırılmış ve Mansur'dan sonra halifelik hakkından feragat etmeye ikna edilmiştir. Mehdi, tahta geçişinin ardından 4 Ağustos 785 tarihine kadar süren on yıllık iktidarını bu şekilde başlatmıştır.

Halifeliğinde Genel Karakteri ve Yönetim Anlayışı

Mehdi'den önceki Abbasi halifeleri, bilindiği üzere çok daha kabaca ve sertçe idareleri ile tanınıyorlardı. Buna karşın Mehdi'nin devlet idaresine yaklaşımı çok daha yumuşak, merhametli ve eli açık bir nitelik taşıyordu. Bu durumun en somut göstergesi, halife olur olmaz ülkedeki hapishanelerde bulunan mahpusların durumunu ele almasıydı. Gayet ciddi suç işlemiş ve yola gelmeyeceği açık olan suçlular dışındaki tüm mahkumlara af ilan edip hapisten çıkartmıştır. Halifeliğinin başında genel mizacına uygun olarak bu denli eli açık politikalar uygulayabilmesinin arkasındaki diğer önemli neden ise, son derece temkinli bir lider olan babasının devlet hazinesinde topladığı gayet yüksek bir meblağ bulunmasıydı. Ancak iktidarının ilk yıllarındaki bu yumuşak tutum, dönem sonuna doğru değişmiş; halifeliğinin son yıllarında İran Mani dinine inanan ve zındık adı verilen kesimlere karşı sert politikalar uygulamıştır.