Dünya Kediler Günü

Evcil Kedinin Anatomik ve Duyusal Özellikleri

Küçük, genelde kıllı, evcilleştirilmiş, etobur bir memeli olan evcil kedi (Felis catus ya da Felis silvestris catus), insan dostluğuna ve zararlı avlama yeteneğine katkı sağlar. Kediler, güçlü ve esnek bedenleri, hızlı refleksleri, keskin, geri çekilebilen pençeleri ve küçük avları öldürmeye uyarlanmış dişleriyle diğer kedigillere benzerler. İnsan kulakları için çok zayıf ya da çok yüksek frekanstaki sesleri duyabilir, karanlığa yakın ortamlarda görebilirler. Çoğu memeliye kıyasla daha zayıf renkli görüşe sahip olan kediler, çok daha güçlü bir koku alma duyusu barındırırlar.

Kedi Irkları ve Sosyal Yaşam

Dünya üzerinde 70'ten fazla kedi ırkı olduğu tahmin edilmektedir. Çeşitli uluslararası organizasyonlar tarafından tescil edilen kurum standartlarına göre bu sayı farklılık gösterir. IPCBA (International Progressive Cat Breeders Alliance) tarafından 73, TICA (The International Cat Association) tarafından 58, CFA (The Cat Fanciers' Association) tarafından 44, FIFE (Federation International Feline) tarafından ise 43 olarak açıklanmıştır. Tek başlarına avlanmalarına rağmen sosyal bir tür olan kediler; salgıladıkları kokular, kedi feromonları, vücut dilleri ve miyavlama, mırıltı, sesini titretme, tıslama, hırıltı gibi seslenme çeşitliliği ile iletişim kurarlar.

Üreme ve Sokak Kedisi Nüfusu

Kedilerin üreme hızı oldukça yüksektir. Kontrollü üreme sayesinde çoğalabilir ve tescilli cins hayvanlar olarak gösterilebilirler. Ancak ev kedilerinin üreme kontrolündeki kısırlaştırma başarısızlıkları ve eski evcil hayvanların terk edilmesi, dünya çapında hayvan nüfus kontrolünü gerektirecek kadar büyük bir sokak kedisi nüfusu ortaya çıkarmiştir. Bu nüfus, sadece yerel tür olmadığı Birleşik Devletler'de 60 milyona kadar ulaşmıştır.

Tarihçe ve Köken

Kedilerin Antik Mısır'da tapılan hayvanlar olmasından ötürü genellikle orada evcilleştirildiklerine inanılmaktadır, fakat Neolitik dönem kadar eskiye dayanan evcilleştirme örneklerinin olma olasılığı da bulunmaktadır. 2007 yılındaki genetik bir çalışma, evcil kedilerin milattan önce 8000 yılında Orta Doğu'da Afrika yaban kedisi (Felis silvestris lybica) soyundan türediğini ortaya koymuştur. Scientific American verilerine göre kediler, dünyadaki en popüler evcil hayvandır ve günümüzde insanların yaşadığı hemen hemen her yerde bulunmaktadır. Modern memelilerin evriminde kedi paterni çok erken dönemlerde belirginleşmiştir. Pliyosen Çağında (5,3-3,6 milyon yıl önce) ilk kez ortaya çıkan kedilerin ataları, günümüze dek çok az değişikliğe uğramıştır.

Etimoloji

Türkçeye muhtemelen Arapçadan geçen kedi adı neredeyse evrenseldir ve pek çok dilde aynı sözcüğün varyasyonları şeklindedir. İngilizce cat, Bulgarca kotka, Lehçe kot, Arapça qitt gibi örnekler bunlardan bazılarıdır. Kedi sözcüğü muhtemelen Avrasya kökenlidir ve buradan Latince ile diğer Avrupa dillerine yayılmıştır. Latincede MS 75 yılında catta, Bizans Yunancasında MS 350 yılında katta şeklinde görülmüş, MS 700'lü yıllarda ise Avrupa'da kedi anlamına gelen feles sözcüğünün yerini almıştır. Pisi ve puss gibi sözcükler ise kedilerin tehdit edildiklerinde çıkardığı his sesine benzetilerek türetilmiş; Rumence pisică, İngilizce pussycat ve Kürtçe pisîk gibi kullanımlarla yaygınlaşmıştır.