Azerbaycan-Ermenistan Barış Anlaşması imzalandı.

Otuz Yıllık Çatışmanın Sonu

Bakü ile Erivan arasında 37 yıldır süren Dağlık Karabağ çatışmasını sona erdirmek ve iki ülke arasındaki ilişkileri normalleştirmek amacıyla çok önemli bir adım atıldı. Tarafların tüm maddelerde uzlaşmasının ardından 8 Ağustos 2025 tarihinde ABD'nin başkenti Washington'da kritik bir anlaşma imzalandı.

Tarihi İmza Töreni ve Liderler

Amerikan Başkanı Donald Trump, Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından imzalanan bu belge, bölgeye kalıcı barış ve istikrar getirmeyi hedefliyor. Anlaşma; sınır belirleme, güvenlik iş birliği ve iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesine yönelik adımlar gibi kritik hükümler içeriyor.

Zengezur Koridoru ve TRIPP Projesi

Anlaşmanın en önemli unsurlarından biri, Azerbaycan ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında fiziki bağı sağlama amacıyla kurulan Zengezur koridorunun statüsünün belirlenmesidir. Koridorun geliştirilmesi için ABD'ye 99 yıl süreyle münhasır haklar tanınmış ve bu güzergah “Uluslararası Barış ve Refah için Trump Rotası” (TRIPP) olarak adlandırılmıştır.

Ermenistan'ın Syunik bölgesinden geçen 43 kilometrelik bu koridor, kontrol noktası olmadan Nahçıvan'ı Azerbaycan'ın geri kalanına bağlamayı amaçlıyor. Bu sayede insanlar ve mallar; Avrupa ve Türkiye'den, Azerbaycan'a ve Orta Asya'da bulunan Türki cumhuriyetlere, Rusya veya İran toprakları üzerinden geçmek zorunda kalınmadan ulaşabilecek. Ancak bu durum, İran'ın koridorun inşasını engelleme planlarıyla tehdit etmesine yol açmıştır.

Dağlık Karabağ Sorununun Geçmişi

Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki Karabağ çatışması 1988 yılında başladı. Azerbaycan, 2020 ve 2023 yıllarında ihtilaflı bölge ile çevresindeki bölgelerin kontrolünü yeniden ele geçirmeyi başardı.

Ekim 2022'de Avrupa Birliği, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki sınır belirleme çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla Ermenistan'a sivil bir misyon göndereceğini duyurmuştu. Bu misyon barışçıl müzakereleri desteklemeyi, teknik yardım sağlamayı ve bölgede istikrarı teşvik etmeyi amaçlıyordu.

Barışa Giden Yıpratıcı Süreç

13 Mart 2025 tarihinde her iki tarafın da barış anlaşmasının tüm maddelerinde uzlaştığı açıklandı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio bu duyuruyu tarihi olarak nitelerken, Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas bunu kararlı bir adım olarak değerlendirdi.

Siyasi analist Thomas de Waal'a göre, anlaşmaya yönelik ilerleme büyük ölçüde Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'a atfedilmektedir. Paşinyan bu hedefe ulaşmak için bir dizi taviz vermiştir. Buna karşın de Waal, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in barışın faydalarını nadiren vurguladığını ve çatışmayı liderliğini pekiştirmek için kullanmaya devam ettiğini belirtmektedir.