Denizli, Türkiye'nin Ege Bölgesindeki aynı adlı Denizli ilinin merkezi olan bir şehirdir.
Denizli'nin trafik plaka kodu 20'dir.
Bir sanayi, ihracat ve ticaret merkezi olan Denizli, aynı zamanda altmış beş bine yaklaşan üniversite öğrencisine ev sahipliği yapmaktadır. Bir yılda milyonlarca yerli ve yabancı turisti ağırlayan il, bir turizm kenti olmasının yanı sıra düzenlenen yerel, ulusal ve uluslararası etkinliklerle eğitim, kongre, kültür ve sanat merkezi özelliğindedir. GEKA (Güney Ege Kalkınma Ajansı) merkezi Denizli'dedir.
Akdağ'ın (Babadağ) kuzey yamaçları eteklerinde, Büyük Menderes'in kolu olan Aksu Çayı'na kavuşan derelerle hafifçe yarılmış bir plato üzerinde yer alan Denizli, yeni bir kenttir. Asıl kent buradan 6-7 kilometre kadar kuzeydeki Laodikeia (Laodicaea) adlı yerdeydi. Selçuklular ve Bizanslılar arasındaki savaşlar sonucu yıkıma uğrayan ve özellikle su yolları bozulduğu için zamanla terk edilmeye başlanmış bu yerleşme 11. yüzyıldan başlayarak bol su kaynaklarının bulunduğu Denizli'ye ve Ladik'e doğru yer değiştirmeye başlamıştır. Kent, 1702-1703'teki bir deprem sırasında büyük zarara uğramış ve daha sonra yeniden kurulmuştur. Ege kıyılarından iç kesimlere sokulan doğal bir yol üzerinde bulunan Denizli, özellikle 1950'li yıllarda karayollarının iyileştirilmesinden sonra, bu konumunun ve çevresindeki tarım faaliyetlerinin gelişmesi sonucu hızla kalabalıklaşmış ve 1950'de 22.000 olan nüfusu, aradan geçen 60 yıl içinde yaklaşık 25 kat artmıştır. Sanayisi, turizmi, ticareti ve hizmet sektörü çok gelişmiş olan Denizli, Türkiye'nin en kalkınmış kentlerinden biridir. Denizli, “Anadolu Kaplanları” olarak anılan sanayi açısından gelişmiş kentler arasında yer alır. Denizli, dünya tekstil sektöründe önemli merkezlerden biridir. Ayrıca Serinhisar ilçesi, Türkiye'nin leblebi ve leblebi ürünleri ihtiyacının yaklaşık %85'ini karşılamaktadır. Denizli, Türkiye ekonomisinde önemli bir paya sahip illerden biridir. Kent, havlu, bornoz ve ev tekstili alanında ABD ve AB pazarlarında saygın bir konuma sahiptir. Havası ve doğası, Ege Bölgesi'nin genel özelliklerini yansıtır. Şehrin birkaç noktasında horoz heykeli bulunur. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Pamukkale şehrin simgelerinden biridir. Karahayıt da öneme sahip bir kaplıca merkezidir.
Denizli'nin en yüksek dağı Honaz Dağı aynı zamanda Ege Bölgesi'nin en yüksek noktasıdır (2.532 m). Denizli ilinin deniz seviyesinden yüksekliği 354 metredir. Şehirde UNESCO'ya giren Hierapolis, Laodikeia, Tripolis, Tabea, Attoudda, Eumenea, Collossea vb. birçok antik kent bulunmaktadır.
Tarihçe
Denizli, ilk defa 261 - 245 yılları arasında bugünkü şehrin 6 km kuzeyinde, Eskihisar köyü civarında, MÖ Seleukos Kralı II. Antiokhos tarafından kurulmuştur. II. Antiokhos kente karısı Laodikeia'nin adını vermiştir. 'Laodike'nin kenti' anlamına gelen "Laodikeia" adını alan kent, MS 7. yüzyılda büyük bir depremle yıkılınca, kent bugünkü Kaleiçi mevkiine taşınmıştır. Türkler Denizli havalisini zapt ettikten sonra, kenti "Ladik" adıyla anmışlardır.
Denizli adına, tarihi kaynaklarda başka adlarla da rastlanır. Şehrin Türkçe adı tarihî metinlerde Domuzlu şeklinde geçmektedir. Selçuklu kayıtlarında ve Denizli şer‘iyye sicillerinde şehir, Ladik adıyla anılmaktadır. İbni Battuta'nın Seyahatnâme'sinde Tunguzlu adı geçmekte olup bu imla, şehrin eski adının Domuzlu olduğu bilgisini desteklemektedir.. Mesalikullebsar'da da Tunguzlu olarak kaydedilmiştir. Mesâlikü'l-ebsâr fî memâlikü'l-emsâr, 14. yüzyılda Şihâbeddin Ahmed b. Yahyâ b. Fazlullah el-Ömerî tarafından yazılmıştır.
Timuruin Zafernâme'sini yazan Şerefüddin Yezdî, Tenguzlug ve Tonguzlug biçiminde iki addan söz etmektedir. “Tengiz” kelimesi Eski Türkçede “deniz” anlamına gelir; “Tunguzlu” ise bugünkü imlasıyla “Denizli” biçimine karşılık gelir. Sonuç olarak, Denizli adı Tenguzlu ve Tunguzlu biçimlerinin zamanla değişime uğrayarak bugünkü şeklini almıştır. Dilbilimci Zeynep Korkmaz, şehrin adındaki dönüşümü “Domuzlu (Eski Anadolu Türkçesi: Toñuzlu > Doñuzlu) → Denizli” biçiminde açıklamaktadır. Denizlili araştırmacı Mümtaz Başkaya, konuyla ilgili kitabında Denizli adının kökeninin Tengiz olduğunu ve bu ismin bir boy adı olarak Orta Asya'dan Anadolu'ya geldiğini ileri sürmektedir. Ayrıca, söz konusu kitabında Denizli adının kentteki su bolluğuyla ilgisi bulunmadığını belirtmiştir. Bu yer adının Türkiye'de başka yerleşimlerde de kullanıldığını göstererek konuyla ilgili bilimsel bir açıklama getirmiştir.
Hierapolis
Hierapolis antik kenti, Denizli'nin 18 km kuzeyinde yer alır ve arkeoloji literatüründe “Kutsal Kent” olarak anılır, zira bölgede çok sayıda tapınak ve diğer dinsel yapı bulunmaktadır. Kentin hangi antik coğrafi bölgeye ait olduğu tartışmalı olmakla birlikte, Strabon ve Ptolemaios'un aktardığı bilgilere göre Hierapolis, Karya sınırında bulunan Laodikeia ve Tripolis'e yakınlığı nedeniyle Frigya sınırları içinde kabul edilmiştir. Hellenistik dönem öncesine ait orijinal adıysa günümüze ulaşmamıştır ancak kentte ana tanrıça kültünden kaynaklanan yerleşimin varlığı bilinmektedir. Kuruluşuyla ilgili bilgiler sınırlı olsa da, Bergama Krallığı'ndan II. Eumenes'in MÖ II. yüzyılın başlarında buraya yerleştiği ve şehrin adını, Bergama'nın efsanevi kurucusu Telephos'un eşi, Amazon kraliçesi Hiera'dan esinlenerek Hierapolis olarak koyduğu kabul edilir.
MS 60'ta, Roma İmparatoru Neron dönemindeki büyük deprem öncesine kadar Hierapolis, Hellenistik kentleşme anlayışını koruyarak özgün mimarisini sürdürmüştür. Deprem kuşağı üzerinde yer alan şehir, bu sarsıntıyla ağır hasar görüp yeniden inşa edilmiş; art arda gelen depremler Hellenistik özelliklerini silip kente tipik bir Roma düzeni kazandırmıştır. Roma döneminin ardından da önemini yitirmeyen Hierapolis, Bizans döneminde IV. yüzyıldan itibaren bir Hristiyanlık merkezi (metropolis) hâline gelmiş; bu statüye, Hz. İsa'nın havarilerinden Aziz Philippus'un MS 80 dolaylarında burada öldürülmesi büyük katkı sağlamıştır. Şehrin kontrolü ise XII. yüzyıl sonlarında Türklerin hâkimiyetine girmiştir.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!