Nobel Barış Ödülü, Alfred Nobel'in vasiyeti uyarınca; her yıl ulusların ve halkların kardeşliği, silah ve orduların azaltılması ve barış kongreleri düzenlemek için en çok çaba sarf eden kişi, kişiler veya kuruluşlara verilir.
Nobel Barış Ödülü Oslo'daki Norveç Nobel Komitesi tarafından verilir. Bu komitenin üyeleri Norveç Parlamentosu tarafından seçilir.
1901'den bu yana Nobel Barış Ödülü 104 kez, 138 kişiye verildi: 92 erkek, 19 kadın ve 27 kuruluş.
II. Dünya Savaşı'ndan bu yana, Barış Ödülü esas olarak dört ana alandaki çabaları onurlandırmak için verildi: silah kontrolü ve silahsızlanma, barış müzakereleri, demokrasi ve insan hakları ve daha iyi organize olmuş ve daha barışçıl bir dünya yaratmayı amaçlayan çalışmalar. 21. yüzyılda Nobel Komitesi, Barış Ödülü ile ilgili olarak insan yapımı iklim değişikliğinin verdiği zararı ve çevreye yönelik tehditleri sınırlama çabalarını benimsedi.
Japonya merkezli Nihon Hidankyo örgütü, nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya yaratma çabaları ve nükleer silahların bir daha asla kullanılmaması gerektiğini tanık ifadeleriyle gösterdiği çabalar nedeniyle 2024 yılı Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

Adaylık ve seçilme

Nobel Barış Ödülü'nün adaylık ve seçim süreci, Norveç Nobel Komitesi tarafından yürütülür. Komite, Norveç Parlamentosu tarafından atanan beş üyeden oluşur ve bağımsız bir şekilde çalışır. Ödül, Alfred Nobel’in vasiyetine uygun olarak, “uluslar arasında barışı ve dostluğu teşvik eden en iyi çalışmayı yapan” kişi veya kuruluşa verilir.

Adaylık süreci

Adaylar, belirli kriterlere uygun kişiler veya kurumlar tarafından önerilebilir. Aday önerme hakkına sahip olanlar şunlardır:

Egemen devletlerin ulusal meclis üyeleri ve ulusal hükûmet üyeleri (kabine üyeleri/bakanlar) ile mevcut devlet başkanları.
Lahey'deki Uluslararası Adalet Divanı ve Lahey'deki Daimi Tahkim Mahkemesi üyeleri.
Uluslararası Hukuk Enstitüsü (l'Institut de Droit International) üyeleri.
Tarih, sosyal bilimler, hukuk, felsefe, teoloji ve din alanında üniversite profesörleri, emekli profesörler ve doçent profesörler; üniversite rektörleri ve üniversite müdürleri (veya eşdeğerleri); barış araştırmaları enstitüleri ve dış politika enstitüleri müdürleri.
Nobel Barış Ödülü almış kişiler.
Nobel Barış Ödülü almış kuruluşların ana yönetim kurulu üyeleri veya eşdeğer organlarının üyeleri.
Norveç Nobel Komitesi'nin mevcut ve eski üyeleri (mevcut komite üyelerinin önerileri, 1 Şubat'tan sonraki ilk komite toplantısında sunulmalıdır).
Norveç Nobel Komitesi'nin eski danışmanları.
Aday önerileri, her yıl 1 Şubat tarihine kadar Norveç Nobel Komitesi'ne yazılı olarak sunulmalıdır. Komite, önerilen adayları değerlendirir, ancak aday listesi 50 yıl boyunca gizli tutulur. Norveç Nobel Komitesi, adayların isimlerini ne medyaya ne de adayların kendilerine doğrulamaktadır. Bazı durumlarda, aday isimleri medyada yer alabilir; bu, ya tamamen spekülasyonlardan kaynaklanır ya da bazı kişiler belirli adayları önerdiğini kamuoyuyla paylaşır. Nobel Barış Ödülü için aday listesi, Nobel Vakfı'nın tüzüğüne uygun olarak, ödül verildikten 50 yıl sonra açıklanır.