1907 Tiflis banka soygunu, 26 Haziran 1907 tarihinde Rus İmparatorluğu'nun Tiflis Guberniyası bölgesindeki Tiflis şehrinde (günümüzde Gürcistan'ın başkenti) gerçekleşmiş silahlı bir soygundur. Sevk edilmekte olan yüklü miktarda nakit para, Bolşevikler tarafından devrimci faaliyetlerine kaynak oluşturmak üzere çalındı. Soyguncular, postaneden Rus İmparatorluğu Devlet Bankası'nın Tiflis şubesine gitmekte olan posta arabası ve korumalarına Erivan Meydanı'nda (şimdiki adı Özgürlük Meydanı) bomba ve silahlarla saldırdı. Resmî kaynaklara göre saldırı sonucu kırk kişi öldü ve elli kişi yaralandı. Soyguncular, 241.000 ruble ile birlikte kaçtı.
Saldırı Vladimir Lenin, Josef Stalin, Maksim Litvinov, Leonid Krasin, Alexander Bogdanov gibi üst düzey Bolşevikler tarafından düzenlendi ve Stalin'in uzun yıllardan beri iş birlikçisi olan Kamo'nun öncülüğünde Gürcü devrimcilerden oluşan bir çete tarafından gerçekleştirildi. Soygun ve cinayetler, Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin (RSDİP) Beşinci Kongresi'nde bu tür faaliyetler açıkça yasaklanmış olduğu için RSDİP içerisindeki bir grup olan Bolşevikler'e karşı öfke doğmasına neden oldu. Bunun sonucunda Lenin ve Stalin kendilerini olaydan uzak tutmaya çalıştılar.
Bu ve sonrasındaki soygunlar sonucu gelişen olaylar, Bolşevikler içinde Lenin'in ve Bogdanov ile Krasin'in destekçileri arasında bölünmeye neden oldu. Soygunun başarıyla gerçekleştirilmesi ve yüklü miktarda paranın ele geçirilmesine rağmen, çalınan paraların çoğununun seri numarası polis tarafından bilindiği için yüksek mebla banknotların çoğu Bolşevikler tarafından kullanılamadı. Lenin bu paraları kullanabilmek amacıyla Ocak 1908'de Avrupa'da paraları farklı yerlerde farklı kişiler aracılığıyla bozduracak bir plan yaptı fakat bu plan, başarılı olamadığı gibi birçok kişinin tutuklanmasına, olayın daha tanınır hâle gelmesine ve Avrupa'daki sosyal demokratların olumsuz tepkilerine neden oldu.
Kamo soygundan kısa süre sonra Almanya'da yakalandı fakat üç yıldan uzun bir süre deli taklidi yaparak yargılanmaktan kurtuldu. Tedavi gördüğü akıl hastanesinden kaçmayı başaran Kamo, iki yıl sonra tekrar bir soygunu planlarken yakalandı. 1907 yılındaki soygun ve diğer suçları yüzünden ölüme mahkûm edildi ancak cezası ömür boyu hapse çevrildi. 1917 Rus Devrimi'nin ardından serbest bırakıldı. Saldırıya katılan önemli figürlerden veya tasarlayanlardan hiçbiri asla yargılanmadı. Kamo'nun 1922'deki ölümünden sonra, Puşkin Bahçeleri'ndeki Erivan Meydanı yakınlarında onun için bir anıt dikildi ve Kamo bu anıtın altına gömüldü. Anıt daha sonra kaldırıldı ve Kamo'nun naaşı başka bir yere taşındı.

Arka plan

Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin devrimden önceki öncülü Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi (RSDİP) 1898 yılında kuruldu. Partinin hedefi Rus İmparatorluğu'ndaki ekonomik ve siyasi düzeni Marksizme uygun bir şekilde proleter bir devrimle değiştirmekti. Siyasi etkinliklerin dışında, RSDİP ve diğer devrimci örgütler (anarşistler ve Sosyalist Devrimciler) devrimci faaliyetlerine kaynak oluşturmak amacıyla hükûmete veya özel sermayeye ait kaynakları gasbedip "el koyma" olarak adlandırmak gibi saldırgan eylemlerde de bulundular.
1903 yılından itibaren RSDİP Bolşevikler ve Menşevikler olmak üzere iki büyük gruba ayrılmıştı. 1905 Devrimi'nin Rus İmparatorluğu tarafından bastırmasından sonra RSDİP, Londra'da Mayıs-Haziran 1907'de Bolşevikler ve Menşevikler arasındaki sorunları çözme umuduyla 5. Kongre'yi düzenledi. İki grubun anlaşmaya varamadığı konu başta "el koymalar" olmak üzere saldırganca tavırlardı. Beşinci Kongre'de Vladimir Lenin'in önderliğindeki saldırı yanlısı Bolşevikler soygunların devam etmesini desteklerken, Menşevikler devrime daha barışçıl ve kademeli bir yaklaşımı savunup militan operasyonlara karşı çıktılar. Kongrede, "el koymalar" da dâhil olmak üzere tüm militan faaliyetlere katılmayı veya bunlara yardım etmeyi "düzen ve moral bozucu" olarak kınayan ve tüm parti milislerinin dağıtılması çağrısında bulunan bir karar kabul edildi. Bu öneri %65 oyla kabul edildi ve %6 tarafından reddedildi (diğerleri çekimserdi veya oy vermediler). Menşevik ve Bolşeviklerin hepsi bu öneriyi kabul etti.
Birleşik partinin ayrı bir heyeti yasaklamasına rağmen 5. Kongre'de Bolşevikler, Bolşevik Merkez adını verdikleri yönetim kurulunu kurdular ve bunu RSDİP'in geri kalanından gizlediler. Yönetim kurulu Lenin, Leonid Krasin ve Aleksandr Bogdanov'dan meydana gelen "Finans Grubu" tarafından yönetiliyordu. Beşinci Kongre sırasında Bolşevik yönetim kurulu parti etkinliklerinin yanı sıra Rusya'nın farklı yerlerinde "el koyma" planları yapmıştı ve Kongre'den sadece birkaç hafta sonra gerçekleşecek olan Tiflis'teki banka soygunu parti yönetimi tarafından beklenmekteydi.

Hazırlık

Beşinci Kongre toplanmadan önce, üst düzey Bolşevikler Nisan 1907'de Berlin'de mühimmat satın almak için gerekli parayı bir soygun düzenleyerek elde etmeyi tartışmak üzere toplandı. Katılanlar arasında Lenin, Krasin, Bogdanov, Josef Stalin ve Maksim Litvinov vardı. Grup, o zamanki lakabı Koba olan Stalin ve Kamo lakaplı Ermeni Semeno Ter-Petrossian'ın Tiflis şehrinde bir banka soygunu düzenlemesine karar verildi.
29 yaşındaki Stalin, eşi Kato ve yeni doğmuş olan oğlu Yakov ile birlikte Tiflis'te yaşıyordu. Soygun düzenlemekte deneyimli olan Stalin, el koymalar sonucu Merkez'in ana finansörü hâline geldi ve itibarını yükseltti. Stalin'den dört yaş küçük olan Kamo, zalimliğiyle tanınıyordu ve hayatının ilerleyen zamanlarında bir adamın göğsünden kalbini çıkarmıştır. Gizli tertip sırasında Kamo "Teçhizat" adlı bir suç örgütünü yönetiyordu. Stalin ayrıca Kamo'nun "kılık değiştirme ustası" olduğunu söylemiştir ve Lenin onu Stalin'in "Kafkas haydut" olarak tanımlanmıştır. Stalin ve Kamo birlikte büyüdüler ve Kamo, Stalin'in sayesinde Marksist oldu.
Nisan ayındaki toplantıdan sonra Stalin ve Litvinov, Kamo'yu bilgilendirmek ve baskını organize etmek için Tiflis'e gitti. Roman Brackman'ın The Secret File of Joseph Stalin: A Hidden Life adlı kitabına göre Stalin, Bolşevikler ile suç faaliyetlerini organize ederken aynı zamanda Rus gizli polisi Ohranka için muhbirlik yapmaktaydı. Brackman'ın iddiasına göre grup önce Tiflis'e gitti, Stalin Okhranka ajanı Muhtarov'a saldırı planları hakkında bilgi verdi ve ilerleyen zamanlarda daha fazla bilgi sağlamak için söz verdi. Ancak tarihçi Geoffrey Roberts, Brackman'ın iddiasını bir "komplo teorisi" olarak nitelendirmiş ve Brackman'ın bu hipotezi desteklemek için öne sürdüğü tüm kanıtların ikinci dereceden ve spekülatif olduğunu belirtmiştir.
Tiflis'te Stalin soygun için plan yapmaya başladı. Devlet Bankası'nın işleyişiyle ilgili bilgi alabileceği iki kişiyle temas kurabildi: Gigo Kasradze adlı bir kâtip ve Voznesenski adında bankanın Tiflis postanesinde çalışan eski bir okul arkadaşı. Voznesenski soyguna Stalin'in romantik şiirlerine olan hayranlığı yüzünden yardımda bulunduğunu belirtmiştir. Voznesensky, bankaya ait olan postanede çalıştığı için paranın ne zaman arabayla Devlet Bankası'nın Tiflis koluna aktarılacağını gösteren bir programa erişebiliyordu. Voznesensky, 26 Haziran 1907'de bankaya at arabasıyla büyük bir para sevkiyatı yapılacağını Stalin'e bildirdi.
Krasin at arabasına saldırıda kullanılmak üzere bombaların üretilmesine yardım etti. Kamo'nun çetesi bombaları bir kanepenin içine doldurarak Tiflis'e sokmayı başardı. Soygundan sadece birkaç hafta önce, Kamo yanlışlıkla Krasin'in bombalarından birinin fünyesini kurmaya çalışırken fitilledi. Patlama Kamo'nun gözünü ağır bir biçimde yaraladı ve kalıcı bir iz bıraktı. Hissettiği yoğun acıdan dolayı bir ay yatakta kalmak zorunda kaldı ve soygun sırasında da henüz tamamen iyileşmemişti.