Kuzey Dakota, Amerika Birleşik Devletleri'nin Yukarı Orta Batı bölgesinde yer alan, denize kıyısı olmayan bir eyalettir ve adını yerli Dakota ve Siyu halklarından almıştır. Kuzeyde Kanada'nın Saskatchewan ve Manitoba eyaletleri, doğuda ABD'nin Minnesota, güneyde Güney Dakota ve batıda Montana eyaletleri ile sınırlıdır. Kuzey Dakota, geniş çayırlar, bozkırlar, ılıman savanlar, çorak araziler ve tarım arazileriyle karakterize edilen Büyük Ovalar bölgesinin bir parçasıdır. Kuzey Dakota, yüzölçümü bakımından 19. büyük eyalettir, ancak 800.000'den az nüfusuyla nüfus bakımından dördüncü, nüfus yoğunluğu bakımından ise dördüncü en düşük eyalettir. Eyalet başkenti Bismarck'tır ve en kalabalık şehir, eyalet nüfusunun yaklaşık beşte birini oluşturan Fargo'dur; her iki şehir de ABD'nin en hızlı büyüyen şehirleri arasındadır, ancak Kuzey Dakotalıların yarısı kırsal alanlarda yaşamaktadır.
Günümüzdeki Kuzey Dakota, binlerce yıl boyunca Missouri Nehri boyunca Mandan, Hidatsa ve Arikara gibi çeşitli yerli Amerikan kabileleri; kuzeydoğuda Ojibva ve Cree; ve eyaletin geri kalanında çeşitli Siyu grupları (Nakota, Dakota ve Lakota) tarafından iskan edilmiştir. Avrupalı kaşifler ve tüccarlar, çoğunlukla kürk arayışı içinde, 18. yüzyılın başlarında bölgeye ilk kez gelmişlerdir.
Amerika Birleşik Devletleri, bölgeyi 19. yüzyılın başlarında ele geçirmiş ve giderek artan direniş gösteren yerli halkın direnişiyle birlikte yavaş yavaş yerleşime açmıştır. 1861'de kurulan Dakota Bölgesi, Amerikan öncüleri için merkezi bir yer haline gelmiş ve 1862 tarihli Çiftlik Yasası, önemli bir nüfus artışı ve gelişmeyi tetiklemiştir. Geleneksel kürk ticareti, özellikle buğday olmak üzere tarım lehine gerilemiştir. 1878-1886 yılları arasındaki Dakota Patlaması, geniş ovalara yayılan devasa çiftliklere tanık olmuş ve bölge bölgesel bir ekonomik güç haline gelmiştir. Kuzey Pasifik ve Büyük Kuzey demiryolu şirketleri, karlı tahıl merkezlerine erişim için rekabet etti; çiftçiler, Orta Batı'nın daha geniş Popülist Hareketinin merkezinde yer alan siyasi ve sosyoekonomik ittifaklarda bir araya geldi. Kuzey ve Güney Dakota, 2 Kasım 1889'da 39. ve 40. eyaletler olarak Birliğe kabul edildi. Başkan Benjamin Harrison, imzalamadan önce eyalet belgelerini karıştırdı, böylece hangisinin önce eyalet olduğu anlaşılamadı; sonuç olarak, iki eyalet resmi olarak alfabetik sırayla numaralandırıldı. Sonraki on yıllarda, radikal tarım hareketlerine ve ekonomik kooperatiflere olan ilgi arttı; bunların bir mirası da ülkenin tek devlet bankası olan Kuzey Dakota Bankası'dır. Bu, öncü döneminin kademeli olarak sona ermesiyle aynı zamana denk geldi ve eyalet yaklaşık 1920'de tamamen yerleşti.
20. yüzyılın ortalarından itibaren, Kuzey Dakota'nın zengin doğal kaynakları ekonomik kalkınma için daha kritik hale geldi; 21. yüzyıla kadar, kuzeybatıdaki Bakken oluşumundan petrol çıkarılması, eyaletin refahında büyük rol oynamıştır. Bu gelişme, nüfus artışına (yüksek doğum oranlarıyla birlikte) ve işsizliğin azalmasına yol açmıştır. Rugby'de Kuzey Amerika'nın coğrafi merkezinin bulunduğu düşünülmektedir ve bir zamanlar Batı Yarımküre'nin en yüksek yapay yapısı olan KVLY-TV direğine ev sahipliği yapmaktadır.
Coğrafya
Kuzey Dakota Birleşik Devletler'de Büyük Düzlük ve Yüksek Düzlük olarak tanınır. Eyaletin Minnesota ile olan doğu sınırını Kızıl Nehir oluşturur. Güneyinde Güney Dakota eyaleti, Batısında Montana eyaleti ve Kuzeyinde Kanada'nın Saskatchewan ve Manitoba eyaletleri yer alır. Eyalet Kuzey Amerika kıtasının coğrafi olarak tam ortasında yer almakta ve bu özelliği Rugby Şehrinde bir taş sembol ile belirtilmektedir. 70.762 mil kare (183.273 km²) ile ülkenin en büyük 19. Eyaletidir.
Eyaletin Batı yarısı engebeli Büyük Düzlüklerden oluşur. Kuzey bölgesindeki kırgıbayır oluşumları batıdaki Missouri Nehri'ne kadar sürer. Eyaletin en yüksek noktası 1,069 metre yüksekliğindeki Beyaz Butte'dır. Theodore Roosevelt ulusal parkı kırgıbayır oluşumları bölgesindedir. Bölgede bol miktarda Ham petrol ve Linyit kömürü yatakları bulunur. Garrison barajının gölü olan Sakakawea Gölü Birleşik Devletler'in en büyük 3. insan yapısı gölüdür.
Eyaletin doğusunda Kızıl Nehir vadisi yer alır ve bunun altında Agassiz Buzul Gölü bulunur. Kıvrılarak Winnipeg Gölü'ne akan Kızıl nehir bölgenin bereketli topraklarını beslemekte ve büyük çaplı tarımsal faaliyetlere olanak tanımaktadır. Yine doğuda yer alan Devils Gölü eyaletin en büyük doğal gölüdür.
Eyaletin doğu kesimleri genellikle düz olmakla birlikte batı bölgelerde pek çok dağ ve tepe bulunur. Eyaletin büyük kısmı otlaklarla kaplıdır. Eyalet genelinde tarım yapılmakla birlikte tarım batı ve orta bölgelerde doğuya nazaran biraz seyrektir. Pembina Gorge, Killdeer Dağları, Turtle Dağları, Devils Gölü etrafındaki tepeler, McHenry County ve Sheyenne Vadisi boyunca ormanlık alanlar yer almaktadır
İklim
Kuzey Dakota, kıtanın kuzeyinde hakim olan yazları sıcak ve kışları soğuk iklim etkisindedir. Yağmur, dolu, kar, kar fırtınaları, fırtına, kasırga ve kutup cephe sistemlerine rastlanmaktadır. Yıllık ortalama yağış miktarı kuzey batıda 360 mm, güney doğuda 560 mm'dir.
İlkbaharda sıklıkla Kanada'ya doğru akan Kızıl nehirdeki buzların sıkışmasından dolayı sel yaşanır. Buzların erimesi sebebiyle nehrin güney kısımlarında akış kuzeye nazaran daha erken başlar. Eyaletteki en yıkıcı sel felaketi 1997 yılında meydana gelmiştir.
Amerika Akciğer Derneği 2009 yılında Fargo'yu Birleşik devletlerin en temiz havasına sahip şehri seçti ve A dereceli ilan etti.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!