Rusudan

Bagrationi Hanedanının Hükümdarı

Gürcüce რუსუდანი olarak bilinen Kraliçe Rusudan, yaklaşık 1194 ile 1245 yılları arasında yaşamış olan Bagrationi hanedanına mensup bir hükümdardır. Gürcü Krallığı'nı 1223 ile 1245 yılları arasında yöneten Rusudan'ın kökenleri ve iktidar dönemi, Gürcistan tarihi açısından kritik bir dönüm noktası oluşturur.

Tahta Çıkışı ve Altın Çağın Sonu

Gürcü Kraliçesi Tamar ile Davit Soslan'ın kızı olan Rusudan, kardeşi IV. Giorgi'nin ardından 18 Ocak 1223 tarihinde tahta çıkmıştır. Kral IV. Giorgi'nin Moğollara karşı Khunan Muharebesinde yenilerek hayatını kaybetmesinin ardından, Gürcü Krallığı'nın parlak altın çağı kapanmıştır. Kraliçe Rusudan, kendisinden önce tahta geçen öncüllerinin fethedip ele geçirdiği toprakları koruyabilecek askeri ve siyasi güçten mahrumdur.

Harezmşahlar ve Moğollar Arasındaki Sıkışma

1225 yılında Moğol komutanı Sübedey'den kaçan Harezmşahlar Devleti kralı Celaleddin Harezmşah, Moğollara karşı ortak bir işbirliği teklifiyle Gürcü Krallığı'na yaklaşmıştır. Ancak bu teklif Gürcüler tarafından reddedilince Harezmşah ordusu Gürcistan'a saldırı düzenlemiştir. Garni Muharebesinde Gürcüleri mağlup eden Celaleddin Harezmşah, Gürcistan'ın kalbi olan Tiflis'e doğru ilerleyişini sürdürmüştür.

Tiflis'in Düşüşü ve Büyük Yıkım

Kraliçe Rusudan ve saray erkanı tehlike karşısında Tiflis'ten Kutaisi'ye kaçmayı tercih etmiştir. Hanedan tarafından kendi kaderine terk edilen Tiflis halkı sonuna kadar direniş göstermiş ve muhasara sırasında 100 bin Gürcü hayatını kaybetmiştir. Şehri ele geçiren Celaleddin Harezmşah, halkı din değiştirip Müslüman olmaya zorlamış ancak bu talep Gürcüler tarafından kesin bir dille reddedilmiştir. Yaşanan bu direnişin ardından Tiflis'te büyük bir katliam yapıldığına dair iddialar tarihe geçmiştir. Şubat 1227 tarihinde Celaleddin Harezmşah'ın Ermenistan'daki başarısız seferini fırsat bilen Gürcüler şehri kısa süreliğine tekrar ele geçirmiştir. Lakin şehir yeniden terk edilmek zorunda kalınmış ve düşmana hiçbir askeri ya da iaşe kaynağı bırakmamak amacıyla tamamen yakılmıştır. Kraliçe Rusudan her ne kadar Anadolu Selçuklu Devleti ile bir ittifak kurmayı başarsa da, 1228 yılında Bolnisi Muharebesinde Harezmşahlara karşı yeniden yenilgiden kurtulamamıştır.