III. Mehmed

III. Mehmed'in Hayatı ve Tahta Çıkışı

Osmanlı İmparatorluğu'nun 13. padişahı ve 92. İslam halifesi olan III. Mehmed, divan edebiyatındaki Adlî mahlasıyla tanınmaktadır. 26 Mayıs 1566 tarihinde Manisa Sarayı'nda III. Murad ve Safiye Sultan'ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Doğduğu sırada Osmanlı tahtında Kanûnî Sultan Süleyman bulunmakta olup, büyük dedesi II. Selim aynı yılın sonbaharında tahta geçmiştir. Şehzadelik eğitimini Topkapı Sarayı'nda İbrahim Cafer Efendi ve Pir Mehmed Azmi Efendi gibi devrin tanınmış alimlerinden alan şehzadeye ismi, II. Mehmed'e benzemesi için büyük dedesi I. Süleyman tarafından verilmiştir. 1583 yılında Saruhan Sancakbeyi olarak atanan padişah, babası III. Murad'ın 1574'te tahta çıkmasının ardından, babasının vefatı üzerine 27 Ocak 1595 tarihinde Osmanlı tahtına oturmuştur.

Kardeş Katli ve Sancak Sisteminin Kaldırılması

Tahta çıktığı gün gerçekleştirdiği en dramatik ve tartışmalı icraat, 19 kardeşini boğdurtması olmuştur. Osmanlı tarihinin en kanlı olaylarından biri olarak kayıtlara geçen bu trajik hadisede öldürülenlerin çoğunun bebek olması halk arasında büyük bir tepkiye yol açmıştır. Hatta yıllar sonra 35. Padişah Mehmed Reşad, kılıç kuşanma merasiminin ardından dedelerinin kabirlerini ziyaret ederken III. Mehmed'in türbesine gitmeyi reddetmiş ve çocuk katili olarak nitelendirdiği için kabrini ziyaret etmek istemediğini belirtmiştir; bu durum Osmanlı Hanedanı'nın da bu meseleden rahatsızlık duyduğuna açık bir örnek teşkil etmiştir. Bu olayların ardından III. Mehmed, taht kavgalarını önlemek ve merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla sancak sistemini kaldırmıştır.

Eğri Fatihi ve Askeri Seferler

Padişahın tahta çıktığı dönemde Osmanlı-Avusturya Savaşı bütün hızıyla devam etmekteydi. Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun Estergon Kalesi'ni kuşatıp Vişegrad'ı ele geçirmesi üzerine III. Mehmed, ordunun başında sefere çıkma kararı almıştır. Böylece Kanûnî Sultan Süleyman'dan 30 yıl sonra sefere çıkan ilk padişah unvanını almıştır. 12 Ekim 1596 tarihinde Eğri Kalesi'ni fetheden hükümdar, bu zaferin ardından Eğri Fatihi unvanını almıştır. Hemen akabinde ilerleyişini sürdüren ordu, Haçlı Ordusu ile karşı karşıya gelmiş ve Osmanlı İmparatorluğu'nun kazandığı son büyük meydan savaşı olan Haçova Muharebesi gerçekleşmiştir. Savaş yıllarında askeri başarılar devam etmiş; 1601 yılında Sadrazam Damat İbrahim Paşa komutasındaki ordu Kanije Kalesi'ni fethetmiş ve kaleyi Haçlılara karşı başarıyla savunmuştur. 1603 yılında ise uzun süredir elden çıkan Estergon Kalesi geri alınmıştır.

İç İsyanlar, Dış Tehditler ve Vefatı

Avusturya cephesindeki uzun süren ve yıpratıcı muharebeler, devletin askerî ve malî yapısını oldukça zorlamış, bu durum ülkede iç sorunların tırmanmasına neden olmuştur. Anadolu'da geniş bir etki alanına ulaşan Celâlî isyanları kanlı bir şekilde bastırılmış olsa da, ilerleyen dönemlerde yeniden etkisini göstermiştir. Bu sancılı süreçte annesi Safiye Sultan devlet işlerinde büyük bir etki sahibi olmuştur. Devletin iç ve dış meselelerle boğuşmasından faydalanan Safevîler, 13 yıllık Ferhat Paşa Antlaşması'nı bozarak Tebriz ve Revan'a saldırıp buraları ele geçirmiştir. Doğu ve batı cephelerindeki bu yoğun savaşlar ve çalkantılar devam ederken, III. Mehmed 22 Aralık 1603 tarihinde Konstantiniyye'de hayatını kaybetmiştir.