Safiye Sultan

Safiye Sultan Kimdir ve Saraydaki Yolu

Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü dönemlerinden birine damgasını vuran Safiye Sultan veya Melike Safiye Sultan, yaklaşık 1550 yılında dünyaya gelmiş ve 10 Kasım 1605 ile Ocak 1619 tarihleri arasında yaşamıştır. Osmanlı padişahı III. Murad'ın eşi ve III. Mehmed'in annesi olan Safiye, Kadınlar Saltanatı olarak bilinen dönemin en önemli figürlerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Osmanlı İmparatorluğu'nda en az yedi padişahın saltanatı sırasında saray mensubu olarak yaşamıştır. Bu isimler Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim, III. Murad, III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve II. Osman'dır. Kökeni hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte Venedik kaynaklarında Arnavut kökenli olduğu ve Dukakin'de Rezi köyünde doğduğu belirtilir. Alman elçilik heyetinden rahip Stephan Gerlach ise onun Bosna kökenli olduğunu ve şehzadelik yıllarında Ferhad Paşa tarafından Sultan Murad'a hediye edildiğini aktarır. İngiliz elçisi Sir Henry Lello Slovenya kökenli olduğunu söylese de, Korfu valisinin kızı Cecilia Baffo olduğu yönündeki iddialar Nurbanu Sultan ile olan karıştırmalardan ibarettir.

Haseki Sultanlık Dönemi ve Saray İçi Mücadeleler

1574 yılında II. Selim'in ölümünün ardından III. Murad Konstantiniyye'de tahta çıktığında, Safiye Sultan da onunla birlikte Topkapı Sarayı'na yerleşmiştir. Saltanatın üzerinden bir yıl geçmeden Haseki Sultan unvanını alarak padişahın kız kardeşlerinden daha yüksek bir rütbeye ulaşmıştır. Büyüleyici güzelliği ve parlak zekâsı sayesinde büyük bir nüfuz sahibi olan Safiye, yeni Valide Sultan olan Nurbanu Sultan'ı rahatsız etmiştir. Nurbanu, onun oğlu üzerindeki etkisini kırmak için sarayda başka hizipler oluşturmuştur. Safiye ile kayınvalidesi arasındaki bu güç mücadelesi, 1579 yılında güçlü Sadrazam Sokollu Mehmed Paşa'nın ölümüyle daha da kızışmıştır. Murad'ın karar süreçlerinden uzaklaşmasıyla artan çekişme sonucunda, 1580 yılında III. Murad Safiye'yi Eski Saray'a sürgüne göndermiştir. Nurbanu Sultan'ın Aralık 1583'teki ölümünden bir süre sonra padişah onu yeniden yanınaürtmüştür.

Valide Sultanlık ve Dış Politikadaki Etkisi

Nurbanu Sultan'ın ölümünün ardından haremdeki en güçlü kadın konumuna yükselen Safiye Sultan, bu gücü devlet işlerine de taşıdı. 1595 yılında III. Murad'ın ölümüyle oğlu III. Mehmed tahta geçti ve Safiye, Valide Sultan unvanını alarak gücünü zirveye taşıdı. Sadece iç işlerle değil, dış politikayla da yakından ilgilendi. Kayınvalidesi Nurbanu gibi Venedik yanlısı bir politika izlerken, İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth başta olmak üzere Avrupa hükümdarlarıyla mektuplaştı. Kraliçe I. Elizabeth ile aralarındaki hediyeleşmeler ve diplomatik ilişkiler dikkat çekti. Kraliçenin gönderdiği süslü bir arabayı İstanbul'da o dönem için alışılmadık şekilde kullanan Safiye Sultan, İngiliz elçisi Edward Barton'ın tayinlerinde de etkili oldu. Ancak III. Mehmed'in saltanatının son yıllarında devlet işlerine aşırı müdahalesi, asker ve halk arasında büyük hoşnutsuzluk yaratarak üç büyük isyana yol açtı.

Son Yılları ve Hayatının Sonu

1603 yılında III. Mehmed'in ölümü ve torunu I. Ahmed'in tahta geçmesiyle birlikte Safiye Sultan'ın saraydaki devri kapandı. 9 Ocak 1604 tarihinde Eski Saray'a gönderilen Safiye Sultan, hayatının geri kalan kısmını siyasetten tamamen uzak bir şekilde burada geçirdi. Büyük olasılıkla 1619 yılında hayatını kaybeden Safiye Sultan, eşi III. Murad'ın Ayasofya'daki türbesine defnedildi.