III. Edward

III. Edward veya lakabıyla Windsorlu Edward, 13 Kasım 1312 tarihinde Berkshire bölgesindeki Windsor şehrinde dünyaya gelmiş ve 21 Haziran 1377 tarihinde İngiltere'nin Surrey kentindeki Sheen'de hayata gözlerini yummuştur. 1327 ile 1377 yılları arasında İngiltere krallığı yapan bu önemli hükümdar, Fransa ile yüzyıllar boyunca anılacak olan Yüz Yıl Savaşları sürecini 1337 ile 1453 yılları arasında başlatan isim olmuştur. Çocukları arasında yaşanan taht mücadelesi kuşaklar boyunca sürmüş ve tarihe Güller Savaşı olarak geçen 1455-1485 yıllarındaki çatışmalar ile doruk noktasına ulaşmıştır.

Gençliği ve Tahta Çıkış Süreci

II. Edward ile Fransız asıllı Kraliçe Isabella'nın en büyük oğlu olan Edward, 1320 yılında Chester kontu, 1325 yılında ise Akitanya dükü yapılmasına karşın geleneklere aykırı bir şekilde Galler prensi unvanını almamıştır. Babası II. Edward ile onun yetkilerini sınırlamak isteyen baronlar grubu arasındaki çekişme ortamı içinde yetişmiştir. Babasının soylulara karşı davranışını onaylamayan annesi Isabella, İngiltere'nin Fransa'daki mülkleri konusunda kardeşi IV. Charles ile kocası Edward arasında çıkan anlaşmazlığı çözmek için 1325 yılında Fransa'ya gitmiştir. Orada, 1323 yılında Fransa'ya kaçan ve nüfuzlu bir baron olan Roger Mortimer ile tanışarak onun metresi olmuştur. Ardından Mortimer ile birlikte kocasını tahttan indirmek üzere İngiltere'yi istila hazırlıklarına girişmiştir. Bu istila için gerekli malî kaynağı bulmak amacıyla genç Edward'ı Hainaut ve Holland kontu Wilhelm'in kızı Philippa ile nişanlamıştır. Eylül 1326 yılında İngiltere'ye çıkan Kraliçe, beş ay süren istila sırasında halktan gördüğü büyük destekle II. Edward'ı 29 Ocak 1327 tarihinde tahttan çekilmek zorunda bırakmıştır. Böylece III. Edward henüz 15 yaşındayken İngiltere tahtına çıkmıştır.

Edward resmen Lancaster Kontu Henry'nin vesayeti altında bulunmasına karşın sonraki dört yıl boyunca ülkeyi fiilen yönetenler Isabella ve Mortimer olmuştur. 1327 yazında İskoçlara karşı düzenlenen başarısız bir seferin ardından, İskoçya'nın bağımsız bir krallık haline gelmesini sağlayan Northampton Antlaşması 1328 yılında imzalanmıştır. Bu duruma gönülsüzce razı olan III. Edward, Kasım 1330 tarihinde bir danışma kurulunun toplandığı Nottingham Kalesi'ne gece baskını düzenleyerek Mortimer'i tutuklatmış ve idam ettirmiştir. Annesine saygılı davranmakla birlikte onun da siyasal nüfuzuna son vermiştir. Genç, ateşli ve hareketli biri olan III. Edward, İngiltere'yi I. Edward zamanındaki gücüne kavuşturmayı amaçlıyordu. Northampton Antlaşması'nı içine sindiremeyen Edward, İskoçya Kralı I. Robert'in ölümünden sonra başa geçen II. David'in henüz bir çocuk olmasından yararlanmaya çalışmıştır. Robert tarafından sürülmüş olan İskoç baronlarının önderi Edward Balliol'ı başa geçirmelerine yardımcı olmuştur. Ama Balliol'ın İngilizlerin kuklası olarak halkın nefretini toplaması üzerine, Fransa'ya kaçmış olan David 1341 yılında yeniden İskoçya'ya dönmüştür.

Yüz Yıl Savaşları ve Askeri Seferler

1330'larda İngiltere'nin Fransa ile olan ilişkileri giderek bozulmuştur. Bunun en belirgin nedeni, Gaskonya üzerindeki İngiliz egemenliğinden kaynaklanan anlaşmazlıktı. Ayrıca yeni Fransa kralı VI. Philippe'in İskoçları desteklemesi, Edward'ın Fransa'nın süzerenliğine başkaldıran Flaman kentleri ile ittifak kurması ve 1337'de Fransa tahtı üzerindeki hak iddialarını yeniden ortaya atması düşmanlığı tırmandıran öteki etkenlerdi. Fransa'yı kuzeyden istilaya yönelik iki girişimi 1339 ve 1340 yıllarında boşa çıkan Edward, Ocak 1340 tarihinde kendisini Fransa kralı ilan etmiştir. Önceleri yalnızca Flaman kentlerini hoşnut etme amacını güden bu karar zamanla önemli bir çatışma nedenine dönüştü ve İngiltere ile Fransa arasında kalıcı bir barışı olanaksız kılan ünlü Yüz Yıl Savaşları'na yol açmıştır. Bu arada bütün İngiliz kralları 1801 yılına değin Fransa kralı unvanını taşımayı sürdürmüşlerdir.

Haziran 1340 tarihinde Flaman kenti Sluis açıklarında yapılan büyük deniz savaşında Fransız donanması neredeyse tümüyle yok edilmiştir. Ama Edward kara harekâtlarında gücünü tükettiğinden, bu zafere karşın ateşkes antlaşması imzalayarak İngiltere'ye dönmek zorunda kalmıştır. Sonraki yıllarda büyük miktarda para ve zaman harcayarak Windsor Şatosu'nu onarmış ve İngiltere'nin en önemli şövalyelik nişanı olan Order of the Garter'ı oluşturmuştur. Temmuz 1346 yılında en büyük oğlu Edward olan Kara Prens ile birlikte Normandiya'ya bir çıkarma yaparak Paris kapılarına dayanan Edward, dönüş yolunu kesmeye çalışan VI. Philippe'in ordusunu 26 Ağustos tarihinde Ponthieu'deki Crécy'de dağıtarak kesin bir zafer kazanmıştır. Ardından Fransız limanı Calais'yi kuşatarak Ağustos 1347'de ele geçirmiştir. Kentten kovduğu Fransızların yerine İngilizleri yerleştirerek daha sonraki saldırılar için bir üs oluşturmuştur. Bu arada Gaskonya ve Bretenya'daki zaferlere ve İskoçya kralı II. David'in Neville Geçidinde bozguna uğratılarak tutsak edilmesine karşın, içinde bulunduğu mali sıkıntı Edward'ı Eylül 1347'de ikinci bir ateşkes antlaşmasına yöneltmiştir.

Ekim 1347 tarihinde İngiltere'ye dönen Edward, zaferini görkemli eğlencelerle kutlamıştır. 1348 yılında Kutsal Roma-Germen imparatoru olması için yapılan öneriyi reddetmiştir. Aynı yıl İngiltere'de başlayıp bütün Avrupa'yı saran Büyük Veba Salgını, ne Edward'ın sarayındaki gösterişli eğlenceleri ne de savaşı etkilemiştir. Savaş bir dizi önemsiz çarpışmalarla sürüp gitmiş ve bu arada hesapsız askeri harcamalar yapılmıştır. Savaştan usanan Avam Kamarası'nın barış çabaları da sonuç vermemiş ve Edward 1355'te Calais'den giriştiği başarısız saldırıyla geniş çaplı harekâtları yeniden başlatmıştır. 1356 başlarında düzenlediği bir seferle İskoçya'nın güneydoğusundaki Lothians'ı yağmalamıştır. Aynı yıl İskoçya kralı Edward Balliol İngiliz egemenliğini resmen kabul etmiştir. Ama III. Edward'ın elde ettiği başarılar, Poitiers'de büyük bir zafer kazanarak yeni Fransa kralı II. Jean'ı tutsak eden oğlu Prens Edward'ın zaferleri karşısında gölgede kalmıştır. Tutsağını görkemli bir biçimde ağırlayan Kral Edward, onu Londra Antlaşması'nı imzalamaya zorlamıştır. Geniş toprakların İngiliz tahtına bırakılmasını öngören bu antlaşma Fransa tarafından tanınmayınca, bunu zorla gerçekleştirmek için Reims'i kuşatmıştır. Ama bu kentte Fransa kralı olarak taç giyme tasarısını halkın sert direnişi karşısında gerçekleştirememiştir. Burgonya'ya düzenlediği başarısız bir seferin ardından Fransa'yla barış görüşmelerine oturan Edward, Ekim 1360'ta onaylanan Calais Antlaşması ile Fransa tahtı üzerindeki hak iddialarından vazgeçmesi karşılığında zengin bir bölge olan Akitanya'ya sahip olmuştur.