I. Selim

Osmanlı İmparatorluğu'nun Dokuzuncu Padişahı

Osmanlı İmparatorluğu'nun 9. padişahı ve 88. İslam hâlifesi olan I. Selim, bilinen diğer adıyla Yavuz Sultan Selim, 10 Ekim 1470 ile 22 Eylül 1520 yılları arasında yaşamıştır. Babası sekizinci Osmanlı padişahı II. Bayezid, annesi ise II. Gülbahar Sultan veya Ayşe Hatun'dur. Divan edebiyatında Selîmî mahlasını kullanan padişah, iki kutsal caminin hizmetkârı anlamına gelen Hâdimü'l-Haremeyni'ş-Şerîfeyn unvanına sahipti.

Tahta Çıkış ve Doğu Seferleri

1512 ile 1520 yılları arasında süren yalnızca 8 yıllık kısa saltanatında devleti muazzam bir hızla genişleten Yavuz Sultan Selim, babası II. Bayezid'e karşı darbe yaparak tahta çıkmıştır. Bu süreçte kendisine kızı Ayşe Hatun'u vermiş olan Kırım Hanı Mengli Giray askeri destek sağlamıştır. Tahta çıktıktan hemen sonra doğuda ortaya çıkan Şii Safevî tehlikesine odaklanan padişah, 1514 yılında düzenlediği İran seferinde Safevî hükümdarı Şah İsmail'i Çaldıran Muharebesi ile mağlup etmiş ve ülkenin başkenti Tebriz'e kadar ilerlemiştir. Bu zaferin ardından Yavuz lakabıyla anılmaya başlamıştır. Ardından 1515 yılında Turnadağ Muharebesi ile Dulkadiroğulları Beyliği ortadan kaldırılmış ve Anadolu'daki Türk siyasi birliği tam anlamıyla sağlanmıştır.

Büyük Mısır Seferi ve Kutsal Emanetlerin İstanbul'a Getirilişi

İran seferinin ardından Memlûk Devleti'ne karşı harekete geçen I. Selim, Büyük Mısır Seferi kapsamında Mercidâbık, Gazze, Ridâniye ve Kahire muharebelerini gerçekleştirmiştir. Memlûkleri yıkarak Suriye, Filistin, Levant, Mısır ve Hicaz gibi stratejik bölgeleri Osmanlı topraklarına katan padişah, dönemin en önemli iki ticaret yolu olan İpek Yolu ve Baharat Yolu'nu da tamamen kontrol altına almıştır. Seferin ardından İslam peygamberi Muhammed'in Kutsal Emanetler olarak kabul edilen eşyaları İstanbul'a getirilmiştir.

Hayatı ve Trabzon Sancakbeyliği Dönemi

10 Ekim 1470 tarihinde Amasya'da doğan ve şehzadeliğini Trabzon'da geçiren I. Selim, şehzadelerin sancaklara gönderilme usulü gereği uzun yıllar Trabzon'da vali olarak görev yapmıştır. Yaklaşık 23 yıl süren bu valilik döneminde ilimle meşgul olmuş, devletin bel kemiği olan Türkmenlerin Safevî Devleti'ne yöneldiğini fark ederek İstanbul'dan izin almaksızın Gürcüler üzerine seferler düzenlemiştir. 1508 yılında gerçekleştirdiği Kutaisi seferi ile Kars, Erzurum ve Artvin illerini fethetmiştir.

Vefatı ve İmparatorluğa Etkileri

1520 yılında Batı'ya doğru sefer hazırlığındayken, 22 Eylül 1520 tarihinde Çorlu'daki ordugâhında sırtında çıkan büyük bir çıban sebebiyle 49 yaşında vefat etmiştir. Vefatının ardından yerine oğlu Süleyman geçmiştir. Kabri İstanbul'un Fatih ilçesindeki Yavuz Selim Camii'nde bulunmaktadır. Sekiz yıllık hükümdarlığı süresince imparatorluk yüzde yetmiş oranında büyüyerek yaklaşık 3,4 milyon kilometrekareye ulaşmış, fetihler sayesinde devletin coğrafi ve kültürel ağırlık merkezi Balkanlar'dan Orta Doğu'ya kaymıştır.