I. İbrahim

Osmanlı İmparatorluğu'nun 18. padişahı ve 97. İslam halifesi olan I. İbrahim veya halk arasındaki bilinen adıyla Deli İbrahim, 5 Kasım 1615 tarihinde Konstantiniyye'de dünyaya geldi. Babası Osmanlı Padişahı I. Ahmed, annesi ise Kösem Sultan'dır. Şehzadeliğinde oldukça sıkı ve baskı dolu bir saray hayatı yaşayan İbrahim, erkek kardeşlerinin ağabeyi IV. Murad tarafından öldürtülmüş olması nedeniyle büyük bir korku içinde büyüdü.

Şehzadeliği ve Tahta Çıkış Süreci

Babasının 1617 yılında vefat etmesi ve amcası I. Mustafa'nın tahttan indirilmesi ile ağabeyi II. Osman tahta çıktı. İbrahim, henüz 2 yaşındayken kafese kapatıldı. Daha sonra aynı afromen doğan ağabeyi IV. Murad tahta geçti. Sultan IV. Murat'ın emriyle Şehzade Bayezid 1635 yılında Revan Seferi'ne çıkarken ibrişim kemendiyle boğduruldu. Aynı zamanda diğer kardeşi Şehzade Süleyman da aynı akıbeti yaşadı. Kösem Sultan'dan doğan öz kardeşi Şehzade Kâsım ise 1638 yılında Bağdat Seferi arefesinde boğduruldu. Sultan İbrahim'in tahta çıkış süreci hakkında çeşitli tevatürler bulunmaktadır. Fransız seyyah Du Loir'in seyahatnamesine göre, IV. Murad ölürken hayatta kalan tek şehzade olan İbrahim'i öldürmek üzere Şeyhülislam Zekeriyazade Yahya Efendi'den fetva almış ve kendisinden sonra tahta Kırım Hanı'nın geçmesini istemişti. Fakat bu emir Kösem Sultan tarafından engellenmiş, böylece Şehzade İbrahim Osmanlı tahtına çıkabilmiştir. Solakzade Mehmed Hemdemî'ye göre ise, IV. Murad ölüm döşeğindeyken kardeşi İbrahim'i çağırıp tahtın kendisinden sonra ona nasip olacağını söylemiş, halkı koruyup gözetmesi vasiyetinde bulunarak kardeşiyle helalleşmiştir. Osmanlı kroniklerinde anlatıldığı üzere; ağabeyinin vefat haberini alan İbrahim, bunun kendisini öldürmek için bir tertip olduğunu düşünerek odasından çıkmak istememiş, ancak ağabeyinin cesedini bizzat gördükten sonra ikna olmuş ve 8 Şubat 1640 tarihinde 25 yaşında tahta cülûs etmiştir.

Saltanat Döneminin Önemli Olayları

Sultan İbrahim tahta geçtiğinin ilk senesinde Emirgüneoğlu Yusuf Paşa olayı ile karşılaştı. IV. Murad'ın İran Seferi sırasında Revan Kalesi kumandanı olan Emirgünoğlu, kalenin fethinden sonra affedilerek Emirgan'da oturmasına izin verilmişti. Ancak Emirgünoğlu, IV. Murad'ın ölümünü fırsat bilerek bölücü ve yıkıcı propaganda faaliyetlerinde bulundu. Bu faaliyetleri üzerine Sultan İbrahim, onu idam ettirdi ve bu kararıyla bazı çevrelerden düşmanlar edindi. Diğer taraftan, Malta Şövalyelerinin fırsat buldukça Türk ticaret gemilerine saldırmaları yüzünden, Sultan İbrahim onların en büyük sığınağı olan Girit Adası'nın fethini emretti. 20 Haziran 1645 tarihinde Sakız Adası'ndan denize açılan Osmanlı donanması, 17 Temmuz'da Girit'in Hanya limanını fethetti. Hanya'nın Osmanlılar tarafından fethi Avrupa'da büyük bir etki uyandırdı ve Almanya ile İtalya bölgelerinden ülkeler asker göndererek Venedik'e yardım kararı aldılar. Hanya muhafazasına getirilen Deli Hüseyin Paşa, harekâta devâmla Resmo Kalesi'ni de ele geçirdi. Bu dönemde devletin iç huzurunun sağlanması ve mali durumunun düzeltilmesi için önemli çalışmalar yapılmış, para basılmadan para ayarının düşürülmesi ve vergilerin toplanması yoluyla hazinenin güçlendirilmesine çalışılmıştır.

Tahttan İndirilişi ve Vefatı

Hezarpare Ahmed Paşa aleyhine olarak başlayan isyan, Sultan İbrahim'in de tahttan indirilmesiyle sonuçlandı ve yerine oğlu IV. Mehmed tahta çıkarıldı. İsyancılar ve bunların önderi olan Sofu Mehmed Paşa, İbrahim'i 18 Ağustos 1648 tarihinde idam ettirdiler. Naaşı, Ayasofya Selatin haziresinde, caminin Roma döneminde vaftizhane olarak kullanılan kısmında yer alan I. Mustafa ve İbrahim Türbesi'ne defnedildi.