Hülegû Han

Hülegû Han ve İlhanlılar Devleti'nin Doğuşu

Hülâgû Han, 1217 yılında Moğolistan'da dünyaya gelmiş ve Batı Asya'nın büyük bir kısmını ele geçirmeyi başarmış güçlü bir Moğol hükümdardır. Aynı zamanda İlhanlılar'ın kurucusu olan Hülegû, Cengiz Han'ın torunudur. Moğol İmparatorluğu'nun diğer önemli hanları olan Mengü Han, Arıkbuka Han ve Kubilay Han ile kardeş olan bu liderin annesi Sorgaktani Hatun, karısı ise Dokuz Hatun'dur. Yaşamı boyunca budizm inancını takip eden Hülegû Han, ordusunda barındırdığı çok sayıda Türk savaşçı ve komutan ile dikkat çekmiştir. Tarihteki en büyük kırılma noktalarından biri olan Ayn Câlût yenilgisi ise onun Batı'ya doğru olan ilerleyişini durduran önemli bir olay olmuştur.

Kökeni ve Ailesi

Hülâgû Han'ın kökeni, Cengiz Han'ın oğullarından biri olan Tuluy ile nüfuzlu bir Keraite prensesi ve Tuğrul Han'ın yeğeni olan Sorghaghtani Beki'nin evliliğine dayanmaktadır. Çocukluğuna dair bilgiler oldukça sınırlı olup, Câmiu't-Tevârîh'te yer alan bir anekdota göre büyükbabası Cengiz Han ile ilk kez 1224 yılında Kubilay ile birlikte tanışmıştır. Dönemin tanıklarından ve Hülâgû'nun yakından tanıdığı Vardan Arevelçi'nin aktardıklarına göre, Tatar ailesi; Cengiz, Ögeday, Hülâgû ve Abaka Han, Çin'in yanındaki Bulgar ülkesinden ortaya çıkmışlardır.

Büyük Askeri Seferler ve Hedefler

Hülâgû'nun kardeşi Mengü Han 1251 yılında Büyük Han olarak seçilmiştir. 1255 yılına gelindiğinde Mengü, Hülâgû'yü güneybatı Asya'da kalan Müslüman devletleri fethetmek veya ortadan kaldırmakla görevlendirmiş ve ona devasa bir Moğol ordusunun liderliğini vermiştir. Bu büyük seferin hedefleri arasında güney İran'daki Lurlara boyun eğdirmek, Nizari İsmaili devletini yani Haşhaşileri yok etmek, Bağdat'taki Abbasi Halifeliğini etkisiz hale getirmek, Suriye'nin Şam bölgesindeki Eyyûbî devletlerini ortadan kaldırmak ve Mısır'daki Bahrî Memlük Sultanlığı'nı yıkmak yer alıyordu. Mengü Han kardeşine, teslim olanlara iyi davranmasını ancak karşı koyanları tamamen imha etmesini emretmiştir. Bu doğrultuda, her on Moğol erkeğinden ikisinin katılımıyla 1253 yılında toplanan, o zamana kadar görülmemiş büyüklükteki devasa bir orduyla yola çıkan Hülegû, 1258 yılında Bağdat'ı ele geçirerek Abbâsî Halifeliği’ne son vermiş ve bölgede Moğol hâkimiyetini kesin olarak pekiştirmiştir.