Emine Nazikeda

Emine Nazikeda Hanımefendi Kimdir?

Osmanlı Devleti'nin son Baş Kadınefendisi olan Emine Nazikeda Başkadınefendi, 9 Ekim 1866 tarihinde Abhazya'nın Tzebelda kasabasında dünyaya gelmiştir. Abhaz asıllı olan Emine Nazikeda, Abhaz Prensi Hasan Bey Marşania ile Prenses Fatma Horecan Aredba'nın kızıdır. Ailesi, 93 Harbi sırasında Abhazya'dan göç ederek Osmanlı topraklarına yerleşmiştir. Marşania Abdülkadir Bey'in kız kardeşi olan Emine Nazikeda, köklü bir aile geçmişine sahiptir.

Saray Hayatı ve Evliliği

Ailesi tarafından 1876 yılında kız kardeşleri Daryal ile Naciye, kuzenleri Amine, Rumeysa, Pakize, Fatma ve Kamile Hanımlar ve sütnineleri ile birlikte küçük yaşta Cemile Sultan'ın nedimelerinden olan halaları Suzidil Hanım'ın yanına gönderilmiştir. Sarayda Emine Nazikeda adını alan genç kız, Cemile Sultan'ın veremli kızı Fatma Hanım Sultan'ın yoldaşı olmuş ve Fatma Sultan 1890 yılında hayata gözlerini yummuştur. Onu görüp aşık olan Sultan Vahdettin, kardeşi Cemile Sultan'dan kendisini istemiş; Cemile Sultan üzerine başka bir eş almamak şartıyla nikaha izin vermiştir. Sultan Vahdettin 24, Emine Nazikeda Hanım ise 19 yaşında iken 8 Haziran 1885 tarihinde Ortaköy Sarayı'nda dünya evine girmişlerdir.

Çocukları ve Saraydaki Değişimler

Evliliklerinden üç yıl sonra 1888 yılında doğan kızları Fenire Sultan ne yazık ki birkaç hafta sonra vefat etmiştir. Ardından 12 Eylül 1892 tarihinde Fatma Ulviye Sultan, 19 Nisan 1894 tarihinde ise üçüncü kızları Rukiye Sabiha Sultan dünyaya gelmiştir. Bu doğum sonrasında doktorların başka çocuk olamayacağını belirtmesi üzerine Vahdettin, erkek evlat sahibi olabilmek için eşinden evlenme izni almıştır. Bunun üzerine Vahdettin, I. Abdülmecid'in eşi olan Şayeste Hanım'ın nedimesi 16 yaşındaki Seniye İnşirah ile 8 Temmuz 1905 tarihinde Çengelköy Sarayı'nda evlenmiştir. Eşinin 1918 yılında Padişah olmasıyla birlikte Emine Nazikeda, Osmanlı Devleti'nin son baş kadınefendisi unvanını almıştır. Bu dönemde hizmetinde beş nedimesi bulunuyordu.

Sürgün Yılları ve Vefatı

Vahdettin yurdu terk ettikten sonra haremindeki bütün kadınlar Ortaköy'deki Feriye Sarayı'na nakledilmiştir. Baş kadınefendi önce kızının yanına yerleşmiş, ardından Feriye Sarayı'na giderek buradaki kadınların şartlarının düzeltilmesini sağlamıştır. 3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan 431 sayılı kanunla Osmanoğlu hanedan üyeleri yurt dışına sürgün edildiğinde; yanında Vahdettin'in ikinci kadını Müveddet, baş nedimesi Rumeysa Hanım, harem ağaları ve iki kamyon eşya ile birlikte Vahdettin'in San Remo'daki villasına yerleşmiştir. Vahdettin'in ölümünün ardından Monte Carlo'da kızı Fatma Ulviye Sultan ile birlikte ev tutan Emine Nazikeda, 1929 yılında Fransa'nın Menton şehrinde bir süre kalmış ve nihayetinde Kahire'ye yerleşmiştir. 4 Nisan 1941 tarihinde Kahire'de hayata veda eden son baş kadınefendi, bu şehirdeki Abbasiye mezarlığına defnedilmiştir.