Abdullah bin Abbas bilinen diğer adıyla İbn Abbas (Arapça: عبدالله بن عباس, 619, Mekke - 687, Taif), Tefsir ve fıkıh alanlarında otorite kabul edilen ve çok sayıda hadis rivayet eden İslam peygamberi Muhammed'in amcasının oğlu olan sahabe.
Abdullah bin Abbas, İslam peygamberi Muhammed'in amcası Abbas bin Abdülmuttalib'in oğlu ve daha sonra Muhammed'in eşi olan Meymune bint Haris'in yeğeniydi. Hilafet için ilk mücadeleler sırasında amcasının oğlu olan Ali'yi destekledi ve Basra valisi yapıldı. Kısa bir süre sonra Mekke'ye çekildi. Muaviye'nin halifeliği sırasında Hicaz'da yaşadı ve sık sık Şam'a seyahat etti. Muaviye 680 yılında öldükten sonra Taif'e göç etti ve burada öldü.
Abdullah bin Abbas, hadis, fıkıh ve Kur'an'ın tefsiri konusunda sahabe arasındaki sayılı alimlerden biriydi. Daha erken yaşlardan itibaren, Muhammed'in diğer sahabelerinden hadis topladı, hadis ve tefsir alanında öğrenci yetiştirdi.

Ailesi

Zengin bir tüccar olan Abbas bin Abdülmuttalib'in üçüncü oğluydu, bu yüzden İbn Abbas olarak tanındı. Annesi, yakın arkadaşı peygamberin ilk eşi Hatice bint Hüveylid ile aynı gün İslam'a geçen ikinci kadın olmakla bilinen Ümmü'l-Fazl Lübabe idi.
Abdullah'in babası Abbas ve Muhammed'in babası Abdullah, her ikisi de daha çok Abdülmuttalib olarak bilinen Şeybe bin Haşim'in oğullarıydı. Şeybe bin Haşim'in babası, Mekke'deki Kureyş kabilesinin kolu olan Beni Haşim kabilesinin atası olan Haşim bin Abdümenaf'tı. Dolayısıyla Ali bin Ebu Talib ve peygamber Muhammed ile amca çocuklarıydılar.

619–632: Muhammed'in dönemi

İbn Abbas, hicretten 3 yıl önce 619'da Mekke'de doğdu. Doğduğunda Müslümanlar Mekke'de putperestlerin ticari ablukası altındaydı. Annesi onu doğurduğunda daha emzirmeye başlamadan önce babası onu Muhammed'e götürdü ve hayır duasını aldı. Hicretten kısa bir süre sonra annesi Ümmü'l-Fazl Lübabe ile birlikte Medine'ye gittiği veya babası ile birlikte Mekke'nin Fethine kadar burada kaldığı şeklinde iki farklı rivayet vardır.
Büyüyünce, peygamberin hizmetine girerek devamlı onun yakın çevresinde bulundu. Bunda teyzesi Meymune'nin peygamberin eşi olması ve evinde rahatça bulunması etkili olmuştur. Muhammed ile birlikte namaz kılardı ve sohbet meclislerinde, yolculuklarında ve seferlerinde onu takip ederdi. İslam Peygamberi'ne bağlılığı ve sevgisi nedeniyle onun takdirini kazanmış, onun yakınında bulunup onun davranış ve sözlerini öğrenmeye çok istekli olmuştur. Muhammed'in sık sık onu yakınına çağırıp, omzuna vurduğu ve Allah'ım! Ona kitabı öğret ve onu dinde fakih kıl! şeklinde dua ettiği bildirilmiştir. Muhammed ayrıca onun dinde anlayış kazanması için dua etmişti. İbn Abbas, hadisleri ezberleyerek ve onun sünnetini izleyerek Muhammed'i takip etmeye devam etti.
Hicri 10'da (631-632), peygamber Muhammed ölümüne sebep olan hastalığa yakalandı. Bu dönemde, kalem ve kağıt hadisi, o zamanlar yaklaşık on iki yaşında olan birinci seviye ravi olarak İbn Abbas yoluyla rivayet edildi. Hastalığı sırasında peygamber yardımsız yürüyemeyecek kadar zayıf düşünce Abbas ve Ali, peygamberi omuzlarında taşıdılar.