Abdullah b. Abbas

Abdullah b. Abbas Kimdir ve Hayatı

İslam dünyasında tefsir ve fıkıh alanlarında en büyük otorite kabul edilen, çok sayıda hadis rivayet eden ve İslam peygamberi Muhammed'in amcasının oğlu olan sahabe Abdullah bin Abbas, bilinen diğer adıyla İbn Abbas, 619 yılında Mekke'de dünyaya gelmiş ve 687 yılında Taif'te hayata gözlerini yummuştur.

Hilafet için ilk mücadelelerin yaşandığı dönemde amcasının oğlu olan Ali'yi desteklemiş ve Basra valisi olarak görev yapmıştır. Kısa bir süre sonra Mekke'ye çekilen Abdullah bin Abbas, Muaviye'nin halifeliği döneminde Hicaz'da yaşayarak sık sık Şam'a seyahatlerde bulunmuştur. Muaviye'nin 680 yılında ölmesinin ardından Taif'e göç etmiş ve yaşamını burada yitirmiştir.

Hadis, fıkıh ve Kur'an'ın tefsiri konularında sahabe neslinin sayılı alimlerinden biri olan İbn Abbas, çok erken yaşlardan itibaren peygamberin diğer sahabelerinden hadisler toplamış, alanında pek çok öğrenci yetiştirmiştir.

Ailesi ve Soy Kökü

Zengin bir tüccar olan Abbas bin Abdülmuttalib'in üçüncü oğlu olması sebebiyle İbn Abbas olarak tanınmıştır. Annesi Ümmü'l-Fazl Lübabe, peygamberin ilk eşi Hatice bint Hüveylid ile aynı gün İslamiyet'i seçen ikinci kadın olarak bilinmektedir.

Abdullah'ın babası Abbas ile Muhammed'in babası Abdullah, daha çok Abdülmuttalib olarak bilinen Şeybe bin Haşim'in oğullarıdır. Şeybe bin Haşim'in babası ise Mekke'deki Kureyş kabilesinin bir kolu olan Beni Haşim kabilesinin atası Haşim bin Abdümenaf'tır. Bu soy bağı sayesinde Ali bin Ebu Talib ve peygamber Muhammed ile amca çocuklarıydılar.

Muhammed'in Dönemi ve Yakın Çevresi

İbn Abbas, hicretten üç yıl önce 619 yılında Mekke'de doğmuştur. Doğduğu sırada Müslümanlar Mekke'de putperestlerin ticari ablukası altındaydı. Annesi onu doğurduğunda daha emzirmeye başlamadan önce babası onu Muhammed'e götürmüş ve hayır duasını almıştır. Hicretten kısa bir süre sonra annesi Ümmü'l-Fazl Lübabe ile birlikte Medine'ye gittiği ya da babası ile birlikte Mekke'nin Fethi'ne kadar burada kaldığı şeklinde iki farklı rivayet bulunmaktadır.

Büyüdüğünde peygamberin hizmetine girerek sürekli onun yakın çevresinde yer almıştır. Teyzesi Meymune'nin peygamberin eşi olması ve evinde rahatça bulunabilmesi bu durumda etkili olmuştur. Muhammed ile birlikte namaz kılmış, sohbet meclislerinde, yolculuklarında ve seferlerinde onu yakından takip etmiştir. İslam Peygamberi'ne olan bağlılığı ve sevgisi sayesinde onun takdirini kazanmış, davranış ve sözlerini öğrenmek için büyük bir istek duymuştur.

Muhammed'in sık sık onu yanına çağırıp omzuna vurduğu ve "Allah'ım! Ona kitabı öğret ve onu dinde fakih kıl!" şeklinde dua ettiği bilinmektedir. Ayrıca dinde anlayış kazanması için de ayrıca dua edilmiştir. İbn Abbas, hadisleri ezberleyerek ve sünneti izleyerek peygamberi takip etmeye devam etmiştir.

Hicri 10'da (631-632) peygamber Muhammed ölümüne sebep olan hastalığa yakalanmıştır. Bu dönemde kalem ve kağıt hadisi, o sıralarda yaklaşık on iki yaşında olan birinci seviye ravi sıfatıyla İbn Abbas yoluyla rivayet edilmiştir. Hastalık sırasında peygamber yardımsız yürüyemeyecek kadar zayıf düştüğünde Abbas ve Ali onu omuzlarında taşımışlardır.