Abbas b. Abdülmuttalib

Abbas b. Abdülmuttalib Kimdir ve Erken Yaşamı

568 yılında Mekke'de dünyaya gelen Abbas bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası ve sahabesidir. Muhammed'den üç yaş büyük olan Abbas, Abdülmuttalib'in küçük oğullarından biri olarak hayata atıldı. Annesi Nemir kabilesinden Nuteyla bint Cenab'dı. Babasının vefatının ardından Zemzem'in ve hacılara su dağıtımının sorumluluğunu üstlenen Abbas, Mekke'de baharat ticaretiyle uğraşarak büyük bir servet elde etti. Suriye'ye gidip gelen kervan ağını yöneten Abbas, peygamber Muhammed'i de çalışması için yanına alarak onu kervanlarına liderlik etmesi için eğitti. Maddi durumu son derece iyi olduğu için İslam öncesi dönemde Kabe'yi ziyarete gelen hacılara su dağıtma yani Sikaye ve ziyafet verme yani Rifade görevlerini kardeşi Ebu Talib'den devraldı. Ayrıca ona maddi destek sağlamak amacıyla oğlu Cafer'in bakımını da üstlendi.

Mekke Dönemi ve Himaye Süreci

Hicret'e kadarki 610-622 arasındaki Mekke döneminde Abbas, peygamber Muhammed'i himaye etti ancak uzun süre müslüman olmadı. İkinci Akabe Biatı'nda sözcülük yapmasına rağmen Medine'ye hicret edenler arasında yer almadı. İslam tarihinde en çok kabul gören genel görüşe göre Abbas, başta İslam'ı kabul etmedi fakat karşı da çıkmadı. İbn Hişam, Abbas'ın Bedir'den önce gizli müslüman olduğunu savunurken, Taberi'nin aynı kaynaktan yaptığı alıntıda bu yönde açık bir ifade yer almamaktadır. Bedir'den kısa bir süre sonra müslüman olduğu da bazı tarihçiler tarafından bildirilmiştir. Başka bir kaynakta ise Abbas'ın, karısı Lübabe'nin müslüman olmasından yirmi yıl sonra, yani Mekke'nin fethinden hemen önce Ocak 630'a kadar müslüman olmadığı belirtilmektedir.

Bedir Muharebesi ve Savaş Yılları

624 yılındaki Bedir Muharebesi dönüm noktası oldu. Abbas bu savaşta Mekkeliler'in safında çarpışıp esir düştü ve fidye ödeyerek kurtuldu. Daha sonra Mekke'de kalarak Mekkeliler'in savaş planlarını peygambere bildirdi. Mekke'nin fethi hazırlıkları sırasında Müslüman olduğunu açığa vuran Abbas, peygambere para yardımında bulunup bazı seferlerine katıldı. Muhammed daha sonra ona göçmenlerin sonuncusu adını verdi ve bu unvan ona savaş ganimetlerinden elde edilen gelirleri alma hakkı kazandırdı. Hacılara Zemzem suyu sağlama hakkı da kendisine verilerek bu hak torunlarına kaldı. Abbas hemen Muhammed'in ordusuna katılarak Mekke'nin Fethi, Huneyn Savaşı ve Taif Kuşatması'nda yer aldı. Huneyn'de diğer savaşçılar onu terk ettiğinde Muhammed'i savundu. Bu askeri başarıların ardından ailesini Muhammed'in onları sık sık ziyaret ettiği Medine'ye getiren Abbas, daha sonra Tebük seferinde de savaştı.

Abbâsî Hanedanının Kökeni

Tarih sahnesinde derin izler bırakan Abbas b. Abdülmuttalib'in soyu, ileride Emevî devletini yıkarak adını taşıyacak olan büyük Abbâsî devletini kuranlara dayanmaktadır. Abbasi halifeleri doğrudan onun oğlu Abdullah'ın soyundan gelmektedir. 653 yılında hayata gözlerini yuman Abbas, hem ticaret hayatı hem askeri ve siyasi gelişmeleri yönlendiren aile kökleriyle İslam ve dünya tarihinde kalıcı bir miras bırakmıştır.