San Marino veya resmî adıyla San Marino Cumhuriyeti (İtalyanca: Repubblica di San Marino), Güney Avrupa'da, tamamen İtalya ile çevrili, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Apenin Dağları'nın kuzeydoğu yamaçlarında yer alan ülke, İtalya içindeki iki mikro devletten daha büyük olanıdır; diğeri Vatikan'dır. San Marino, 61km²'den (23,5 mil2) biraz fazla bir yüzölçümü ve 2025 yılı itibarıyla 34.042 nüfusuyla dünyanın en küçük beşinci ülkesidir. Başkenti San Marino Şehri, Monte Titano'nun tepesinde yer alırken, en büyük yerleşim yeri Serravalle belediyesinde bulunan Dogana'dır.
San Marino, MS 301 yılında kurulduğunu ve en eski egemen devlet ve en eski anayasal cumhuriyet olduğunu iddia etmektedir. Adını, Roma'nın Rab adasından (günümüz Hırvatistan'ında) bir taş ustası olan ve mitolojik anlatılarda Monte Titano'da bir manastır topluluğu kurduğu söylenen Aziz Marinus'tan almıştır. Ülkenin nadir bir anayasal yapısı vardır: Demokratik olarak seçilmiş bir yasama organı olan Büyük ve Genel Konsey, her altı ayda bir iki devlet başkanı, Kaptan Naipleri seçer. Bunlar, karşıt siyasi partilerden seçilir ve eşit yetkilerle eş zamanlı olarak görev yaparlar ve Büyük ve Genel Konsey de dahil olmak üzere çeşitli devlet kurumlarına başkanlık ederler. Sadece İsviçre Federal Konseyi de bu yapıyı izler, ancak yedi devlet başkanı ve farklı sorumluluk ve işlevleri vardır.
San Marino, Avrupa Konseyi üyesidir ve resmi para birimi olarak euro kullanır, ancak Avrupa Birliği'nin bir parçası değildir. Resmi dil İtalyancadır, ancak geleneksel bölgesel lehçe, Romagnol'un bir lehçesi olan Sammarinese'dir. Ekonomisi finans, sanayi, hizmetler, perakende ve turizme dayanmaktadır ve kişi başına düşen GSYİH (PPP) açısından dünyanın en zengin ülkeleri arasında yer almaktadır. San Marino aynı zamanda ölüm cezasını kaldıran (1865'te) mevcut ilk eyaletti ve 2025 yılında İnsan Gelişme Endeksi'nde 29. sırada yer aldı.

Kuruluş

Dünyanın en eski ülkelerinden biri olan ve en eski cumhuriyeti olan San Marino, 3 Eylül 301 tarihinde Roma İmparatoru Diocletianus'un Hristiyanlara karşı uyguladığı işkenceden kaçan Hristiyan bir taş ustası Dalmaçyalı Marinus ve çevresine toplananlar tarafından kurulmuştur.

Yeni Çağ

Ülke tarihi boyunca genel olarak barış içinde yaşadı. Kent IX. yüzyılda özerklik kazandı, ardından San Marino XIII. yüzyılda Cumhuriyet oldu. 1503 yılında bir süre Cesare Borgia tarafından işgal edildi. 1739 yılında Papa XII. Clemens'in emriyle bir süre Papalık ordusu tarafından işgal edildi. 1815 yılında toplanan Viyana Kongresi, San Marino'yu bir devlet olarak tanımaya devam etti. San Marino Giuseppe Garibaldi'nin çabalarıyla gerçekleşen İtalya'nın Birleşmesine katılmadı.