Aziz Telemachus (aynı zamanda Almachus veya Almachius), Kilise tarihçisi Theodoret'e göre bir Roma amfitiyatrosundaki gladyatör savaşını durdurmaya çalışan ve kalabalık tarafından taşlanarak öldürülen bir keşişti. Ancak Hristiyan İmparator Honorius, keşişin şehit olmasından etkilendi ve onu gladyatör dövüşlerine tarihi bir yasak getirmeye teşvik etti. Frederick George Holweck, ölüm yılını 391 olarak veriyor. Roma'daki bilinen son gladyatör dövüşü, MS 1 Ocak 404'teydi.

Hikayesi

Doğudan Roma'ya gelen bir sofu olarak tanımlanıyor. Hikâye , Suriye'deki Cyrrhus Piskoposu Theodoret'in yazılarında bulunur.
Telemachus'un öldüğü yer genellikle Roma'daki Kolezyum olarak verilse de, Theodoret gerçekte nerede olduğunu belirtmez, sadece "stadyumda" olduğunu söyler.
Hikâyenin daha sonra tekrar anlatılması, birçok ayrıntıda Theodoret'ten farklıydı. Foxe'nin Şehitler Kitabı, Telemachus'un ilk olarak bir gladyatör tarafından bıçaklanarak öldürüldüğünü, ancak ölümünün "halkın kalbini değiştirdiğini" iddia ediyor. Ronald Reagan'ın 1984'te anlattığı öykünün versiyonunda, tüm kalabalık sessizlik içinde ayrıldı.
Telemachus'un amfitiyatroda ayağa kalktığı ve meclise putlara tapmayı ve tanrılara kurban sunmayı bırakmasını söylediği alternatif bir hikâye türü de var. Bu açıklamayı duyduktan sonra, şehrin valisinin bu kaynak tarafından gladyatörlere Telemachus'u öldürme emrini verdiği söylenir ve derhal bunu yaparlar.