Hizbullah ve İsrail Arasındaki Savaşın Tarihsel Kökleri

Arapça anlamı Allah'ın Partisi veya Allah'ın Hizbi olan Hizbullah, aktif bir paramiliter kanada sahip Lübnanlı bir Şii İslamcı siyasi partidir. İsrail'in Lübnan'a karşı yürüttüğü savaş sırasında, Mart 2026'dan bu yana Lübnan hükûmeti tarafından yasaklanmıştır. Grubun askerî kanadı Cihad Konseyi, siyasi kanadı ise Lübnan Parlamentosu'ndaki Direnişe Sadakat Bloku partisidir. 2016 yılında örgütün silahlı gücü orta büyüklükte bir ordunun gücüne eşdeğer olarak değerlendirilmiştir.

Hizbullah, İsrail'in Lübnan'ı işgaline tepki olarak 1982 yılında Lübnanlı din adamları tarafından kurulmuştur. 1979 İran Devrimi'nden ve Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin İslami yönetim modelinden ilham alan grup, İran ile güçlü bağlar kurarak Direniş Ekseni'nin bir parçası olmuştur. Başlangıçta 1.500 İran Devrim Muhafızları Ordusu eğitmeninden destek alan yapay, çeşitli Lübnanlı Şii grupların birleşmesini sağlamıştır. 1985 tarihli manifesto; bölgedeki Batı etkisini ortadan kaldırmak, İsrail'i yok etmek, İran'ın Dini Lideri'ne bağlılık yemini etmek ve İran'ın siyasi ideolojisinden etkilenen bir İslam hükümeti kurmak gibi temel hedefleri ortaya koyarken, Lübnan'ın kendi kaderini tayin etme hakkını da vurgulamıştır. 1980'ler ve 1990'lar boyunca İsrail güçleri ve Güney Lübnan Ordusu ile savaşan örgüt, 2000 yılında İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesine yol açmış, ayrıca 2006 Lübnan Savaşı ve Suriye iç savaşında yer almıştır.

Siyasi Dönüşüm ve Toplumsal Etki

Hizbullah, 2009 yılında siyasi mezhepçiliğe karşı çıkmak, İslam dışı hareketlere seslenmek ve ulusal bir birlik hükûmetini desteklemek amacıyla manifestosunu güncellemiştir. 1990'lı yıllardan bu yana Lübnan'da önemli bir siyasi güç haline gelen örgüt; okullar, hastaneler ve El-Manar adlı uydu televizyon kanalı dahil olmak üzere geniş bir sosyal hizmetler ağına sahiptir. Lübnan Parlamentosu'nda 15 sandalyeye sahip olan Direnişe Sadakat Bloku ile güçlü bir aktör olsa da, 2020 Beyrut patlaması sonrasında sorumluların hesap vermesini engellediği gerekçesiyle suçlanmış ve 2024 anketlerine göre Lübnanlıların yüzde 55'i gruba hiç güvenmediğini belirtmiştir.

Askeri Güç, Çatışmalar ve Son Gelişmeler

BM Güvenlik Konseyi kararlarındaki silahsızlanma çağrılarına rağmen askerî gücünü artıran Hizbullah, Lübnan Silahlı Kuvvetleri'nden daha güçlü kabul edilmekte ve dünyadaki en güçlü devlet dışı aktörlerden biri konumundadır. Lideri Hasan Nasrallah 2021'de 100.000 savaşçıya sahip olduklarını açıklamıştır. 1983 Beyrut saldırıları, 2005 Refik Hariri suikastı gibi olaylardan sorumlu tutulan örgüt, Nisan 2026 itibarıyla en az 28 ülke tarafından terör örgütü olarak tanımlanmıştır.

Ekim 2023'ten bu yana İsrail ile savaş halinde olan grupta, Nasrallah 32 yıllık yönetiminin ardından suikasta kurban gitmiştir. Çatışma 2024 Lübnan Savaşı'na yol açmıştır. 7 Ağustos 2025'te hükûmet, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını onaylamış ve Lübnan Ordusu'nu görevlendirmiştir. 5 Eylül'de kabine, Lübnan Silahlı Kuvvetleri'nin yol haritası olan Vatan Kalkanı Planı'nı onaylamıştır. Son olarak 2 Mart 2026 tarihinde Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, örgütün askeri faaliyetlerinin Lübnan yasaları dışında gerçekleştiğini belirtmiş ve süreç imzalanan ateşkesle sona ermiştir.

#Hizbullah #İsrail #Lübnan #Ateşkes #OrtaDoğu