Birleşik Arap Emirlikleri (Arapça: الإمارات العربية المتحدة, el-İmârâtü'l-Arabiyyetü'l-Müttahide), kısaca BAE, Batı Asya'da, Arap Yarımadası'nın doğu ucunda yer alan bir ülkedir. Yedi emirlikten oluşan federal yarı anayasal bir monarşidir ve başkenti Abu Dabi'dir. Birleşik Arap Emirlikleri doğu ve kuzeydoğuda Umman, güneybatıda ise Suudi Arabistan ile sınır komşusudur. Basra Körfezi'nde Katar ve İran, Umman Körfezi'nde ise Umman ile deniz sınırlarını paylaşmaktadır. 2024 yılında Birleşik Arap Emirlikleri'nin tahmini nüfusu 11 milyondan fazlaydı. Dubai ülkenin en büyük şehridir. İslam devlet dinidir. Arapça resmi dildir, İngilizce ise en çok konuşulan dil ve iş dili olmaya devam etmektedir.
Günümüz Birleşik Arap Emirlikleri, deniz ticareti ve denizciliğe odaklanmış olan Doğu Arabistan'ın tarihi bölgesinde yer almaktadır. Portekizliler 1500 civarında bölgeye gelmiş ve Perslere karşı savaşırken bölgede üsler kurmuşlardır. 1622'de kovulmalarının ardından Hollandalılar boğazları kontrol altına almış ve küresel denizcilik egemenliğini kurmuşlardır. 19. yüzyılda inci avcılığının önemli bir ekonomik faaliyet haline gelmesiyle birlikte, Körfez'de korsanlık yaygınlaştı ve bu durum İngiliz müdahalesine yol açtı. Yerel şeyhlikler, Suudi ve Umman'ın egemenlik girişimlerinden etkili bir şekilde korunan bir İngiliz himayesi olan Ateşkes Devletleri'ni oluşturmak için Birleşik Krallık ile bir anlaşma yaptı. Ateşkes Devletleri, 1971'de Birleşik Arap Emirlikleri olarak tam bağımsızlığını kazanana kadar İngiliz etkisi altında kaldı. Abu Dabi hükümdarı ve ülkenin ilk başkanı (1971-2004) Zayed bin Sultan Al Nahyan, yeni bulunan petrolden elde edilen gelirleri sağlık, eğitim ve altyapıya yatırarak Emirliklerin hızlı gelişimini denetledi.
BAE, küresel ilişkilerde orta güç olarak kabul edilir; Dubai, uluslararası bir finans, turizm ve ticaret merkezi olarak hizmet vermektedir. Nüfusun sadece %11'i yerli Emirlik vatandaşıdır; Nüfusun büyük çoğunluğu gurbetçiler ve göçmen işçilerden oluşmaktadır ve bunların çoğu Güney Asya'dandır. Birleşik Arap Emirlikleri, dünyanın yedinci en büyük petrol rezervlerine ve yedinci en büyük doğal gaz rezervlerine sahiptir. BAE, 21. yüzyılda doğal kaynaklara olan bağımlılığını azaltarak ve giderek turizm ve iş dünyasına odaklanarak Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) üyeleri arasında en çeşitlendirilmiş ekonomiye sahiptir. BAE, Birleşmiş Milletler, Arap Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, OPEC, Bağlantısızlar Hareketi, Dünya Ticaret Örgütü ve BRICS üyesidir; ayrıca Şanghay İşbirliği Örgütü'nün diyalog ortağıdır.
Yedi yönetici emirden oluşan Federal Yüksek Konsey, en yüksek devlet otoritesidir. Konsey, üyelerden birini federal başkan olarak atar; başkan da başbakanı atar ve başbakan da kabineyi kurar ve yönetir. BAE, otoriter bir devlettir ancak bölgesel standartlara göre genel olarak liberaldir. Konut, sağlık, eğitim ve kişisel güvenlik gibi çeşitli sosyal göstergelerde yüksek sıralarda yer almasının yanı sıra, İnsani Gelişme Endeksi'nde de bölgesel olarak en yüksek sırada yer almaktadır. İnsan hakları örgütleri, hükûmet eleştirmenlerinin hapsedilip işkence gördüğü, ailelerin devlet güvenlik aygıtı tarafından taciz edildiği ve zorla kaybetme vakaları olduğu yönündeki raporlar nedeniyle BAE'yi insan hakları konusunda yetersiz, insan özgürlüğü endeksinde düşük sıralarda değerlendirmektedir. Toplanma, dernek kurma, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü gibi bireysel haklar ciddi şekilde baskı altındadır.
Tarih
16. yüzyılda başlayan Portekiz etkisi 17. yüzyılda yerini İngilizlere bıraktı. Başat kabile Kavasim ile Arabistan içlerinden gelen Hanbelîleri korsan olarak ilan eden İngilizler, 1819-1820'de kıyı limanlarına karşı saldırıya geçti. Aslında İngilizlerin asıl amacı, bölge ticaretini kendi egemenlikleri altına almaktı. Mahalli esnafın büyük bir direnişi dahi İngilizleri deniz ticaretini kendi güdümleri altına almalarını engelleyemedi ve sonunda korsanlığa son veren 1820 Denizlerde Genel Barış Antlaşması'nı zorla kabul ettirdiler. 1853 yılında Denizlerde Kalıcı Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması üzerine bölgeye Ateşkes Kıyısı adı verildi. İngilizler 1892 yılında Özel Ayrıcalık Antlaşması olarak bilinen bir paktın oluşmasını sağlayarak bölgenin dış politikasını denetim altına aldılar.
Ateşkes Kıyısı 1873-1947 arasında İngiliz Doğu Hindistan Kumpanyası, sonraki yıllarda da İngiliz Dışişleri Bakanlığı tarafından yönetildi. 1971 yılında İngilizlerin Basra Körfezi'nden çekilmesi üzerine emirlikler "Birleşik Arap Emirlikleri" adı altında bir federasyon oluşturarak 2 Aralık 1971 tarihinde İngiltere'den bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Ülkede bağımsızlık günü millî bayram olarak kutlanılır. Anayasası ise, yine 2 Aralık 1971'de oluşturulmuştur.
Ekonomi
Birleşik Arap Emirlikleri'nin en önemli gelir kaynağı petroldür. 1992'de toplam 837 milyon varil petrol üretmiştir. OPEC ülkeleri arasında 1993'te gerçekleştirilen anlaşmadan sonraki günlük petrol üretimi 2 milyon 160 bin varildir. 1993'teki petrol rezervi 64 milyar 750 milyon varil olarak tahmin ediliyordu. Doğal gazın da ülke ekonomisine önemli katkısı olmaktadır. 1992'de 25.5 milyar m³ doğal gaz üretmiştir. 1993'teki doğal gaz rezervi de 5.5 trilyon m³ olarak tahmin ediliyordu. Petrol ve doğal gazdan elde edilen gelirin gayri safi yurt içi hasıladaki payı %47'dir.
Şubat 2021'de Birleşik Arap Emirlikleri, BAE vatandaşlık kanununda önemli değişiklikler yaptı. Hükûmet, nitelikli yatırımcıların ve özel yeteneklere sahip kişilerin aileleriyle birlikte vatandaşlığa alınmasına izin vermeye karar verdi. Birleşik Arap Emirlikleri, ekonomisine katkıda bulunabilecek yatırımcıların yanı sıra özel yetenekleri de ülkeye çekmeyi hedefliyor.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!