Kilis, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan aynı adlı ilin merkez ilçesidir. Anadolu plato kuşağı ile Verimli Hilal'in ve Levant coğrafyasının kesişim noktasında konumlanan şehir, tarih boyunca stratejik bir ticaret, askerî üs ve dinî geçiş güzergâhı olmuştur.
Kilis ve çevresi, İbrahimî dinler açısından zengin bir tarihsel katmana sahiptir. Antik Çağ'da Anak kentleri ve ticaret yolları üzerinden bölgedeki erken Musevi yerleşimleriyle temas halinde olan bölge, Roma ve Bizans dönemlerinde Antakya ve Kyrrhos (Kilis/Kuruş) piskoposluk merkezlerinin etkisiyle Erken Hristiyanlık döneminin önemli kutsal rotalarından biri hâline gelmiştir. 7. yüzyıldaki İslam fetihleriyle birlikte Avasım (sınır/karakol kentleri) kuşağının kilit noktalarından birini oluşturan Kilis; Emevîler, Abbasîler, Ayyûbîler ve Osmanlı dönemlerinde İslam mimarisi ve tasavvuf kültürüyle şekillenmiş, çok dinli ve çok kültürlü yapısını yüzyıllar boyunca korumuştur.
Günümüzde tarihi Oylum Höyük arkeolojik alanı, geleneksel sivil mimari örnekleri olan Kilis konakları, zeytincilik ve bağcılık kültürü ile öne çıkan kent; Türkiye ile Suriye arasındaki sınır ticaretinin ve kültürlerarası geçişin merkezlerinden biridir.

Etimoloji

"Kilis" adının kökeni, Anadolu ve Mezopotamya kültürlerinin kesişim noktalarında yer alan farklı dil ailelerine ait tarihsel kayıtlara dayanmaktadır. Şehrin ismi milattan önceki Asur çivi yazılı tabletlerinden Orta Çağ İslâm coğrafyacılarına kadar geçirdiği evrimle günümüzdeki halini almıştır.

Mustafa Kemal Atatürk ve Kilis (28 Ekim 1918)

Mustafa Kemal Atatürk'ün Kilis ile tarihsel temas noktası, I. Dünya Savaşı'nın son günlerinde Müttefiklerin Suriye-Filistin cephesindeki çöküşü sırasında gerçekleşmiştir. 7. Ordu Komutanı sıfatıyla görev yapan Mustafa Kemal Paşa, Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından iki gün önce, **28 Ekim 1918** tarihinde Suriye üzerinden Kilis'e ulaşmıştır.
Kilis, Mustafa Kemal Paşa'nın Mondros Mütarekesi öncesinde ordusuyla çekilip tahkimat kurduğu ve **Anadolu topraklarında ayak bastığı ilk Türk şehri** olmuştur. Kentteki tarihi Kaymakamlık binasında ve mahalle muhtarları/milis reisleriyle yaptığı toplantılarda Anadolu direnişinin ilk işaretlerini vermiştir.
Mustafa Kemal Paşa'nın Kilis ziyaretine ve kentin milli heyecanına dair tarihi kaynaklarda öne çıkan başlıklar şunlardır:

**"İlk Ayak Bastığım Türk Şehri" ve Tarihi Vecize:** Mustafa Kemal Paşa, Kilis'e girdiğinde kendisini silahlı atlı müfrezelerle karşılayan ve vatan savunması için hazır olduklarını bildiren Kilis halkının kararlılığı karşısında duygulanmış ve şu tarihi sözü sarf etmiştir:
> "İlk defa ayak bastığım bu Türk toprağındaki uyanıklığa cidden hayran kaldım. Ve bir daha iman ettim ki bu millet asla ölmeyecektir. Var olun aziz Kilisliler."

**Savunma Hattının Çizilmesi ve İlk İkmal:** Mustafa Kemal Paşa, 28/29 Ekim 1918 gecesini Kilis'te geçirmiştir. Kent ileri gelenleriyle yaptığı stratejik görüşmelerde, İngiliz ve Fransız ilerleyişine karşı ordunun sırtını Kilis'in kuzeyindeki dağlara yaslayarak bir savunma hattı oluşturacağını belirtmiştir. Buradan Antep'teki birliklere telgraflar çekerek bölgede millî teşkilatlanmanın (Kuvâ-yı Milliye) altyapısının kurulması talimatını vermiştir.
Atatürk'ün Kilis'e gelişi ve Anadolu direnişinin işaretini burada vermesi, kent tarihinde dönüm noktası kabul edilmekte ve her yıl **28 Ekim** günü Kilis'te resmî törenlerle "Atatürk'ün Kilis'e Geliş Yıldönümü" olarak kutlanmaktadır.