Moldova veya resmî adıyla Moldova Cumhuriyeti, Doğu Avrupa'da, 33.843 km² (13.067 mil²) yüzölçümü ve 2,38 milyonluk nüfusuyla denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Moldova, batıda Romanya, kuzeyde, doğuda ve güneyde ise Ukrayna ile sınır komşusudur. Tanınmayan ayrılıkçı Transdinyester devleti, ülkenin Ukrayna ile olan doğu sınırında, Dinyester Nehri'nin karşısında yer almaktadır. Moldova, başkenti ülkenin en büyük şehri ve ana kültür ve ticaret merkezi olan Kişinev'de bulunan, üniter parlamenter temsili demokratik bir cumhuriyettir.
Moldova topraklarının çoğu, 14. yüzyıldan 1812 yılına kadar Moldova Prensliği'nin bir parçasıydı; bu tarihte Osmanlı İmparatorluğu tarafından (Moldavya'nın vasal devleti olduğu) Rus İmparatorluğu'na devredildi ve Besarabya olarak bilindi. 1856'da güney Besarabya Moldavya'ya geri verildi ve üç yıl sonra Eflak ile birleşerek Romanya'yı oluşturdu. Yine de, Rus yönetimi 1878'de tüm bölgeye yeniden kuruldu. 1917 Rus Devrimi sırasında Besarabya, Rus Cumhuriyeti içinde kısa süreliğine özerk bir devlet haline geldi. Şubat 1918'de bağımsızlığını ilan etti ve daha sonra aynı yıl meclisinin oylamasıyla Romanya'ya entegre oldu. Bu karar Sovyetler Birliği tarafından tartışıldı ve 1924'te Ukrayna SSR'si içinde, Besarabya'nın doğusunda kısmen Moldovalıların yaşadığı topraklarda sözde Moldavya özerk cumhuriyetini kurdu. 1940'ta, Molotov-Ribbentrop Paktı'nın bir sonucu olarak, Romanya Besarabya ve Kuzey Bukovina'yı Sovyetler Birliği'ne devretmek zorunda kaldı ve bu da Moldavya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin (Moldavya SSR) kurulmasına yol açtı.
27 Ağustos 1991'de, Sovyetler Birliği'nin dağılması devam ederken, Moldavya SSR bağımsızlığını ilan etti ve Moldova adını aldı. Ancak, Dinyester'in doğu kıyısındaki Moldova topraklarının bir bölümü, 1990'dan beri fiilen ayrılıkçı Transdinyester hükûmetinin kontrolü altında bulunuyor. Moldova Anayasası 1994'te kabul edildi ve ülke parlamenter bir cumhuriyet oldu. Devlet başkanı cumhurbaşkanı, hükûmet başkanı ise başbakandır. 2020'de Batı yanlısı ve yolsuzluk karşıtı bir platformla seçilen Maia Sandu'nun cumhurbaşkanlığı döneminde Moldova, Avrupa Birliği üyeliğini hedefledi ve Haziran 2022'de aday ülke statüsü kazandı. AB'ye katılım görüşmeleri 13 Aralık 2023'te başladı. Sandu, NATO ile daha yakın bir ittifak lehine Moldova'nın anayasal askeri tarafsızlık taahhüdüne son verilmesini önerdi. Rusya'nın komşu Ukrayna'yı işgalini şiddetle kınadı.
Moldova, resmi kişi başına düşen GSYİH açısından Avrupa'nın en yoksul ülkesidir ve GSYİH'sının büyük bir kısmı hizmet sektörüne aittir. Avrupa'nın en düşük İnsani Gelişme Endekslerinden birine sahip olup, 86. sırada yer almaktadır (2023). Moldova, 2025 itibarıyla Küresel İnovasyon Endeksi'nde 74. sırada yer almaktadır. Moldova, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Dünya Ticaret Örgütü, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, GUAM Demokrasi ve Ekonomik Kalkınma Örgütü, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü ve Üçlü Ortaklık'ın üye devletidir.
Tarihçe
Moldova, tarihi boyunca sık sık işgallere maruz kalmıştır. Cumhuriyet'in esası Prut ve Dinyester nehirlerinin arasında tarihî adı Besarabya olan bölgedir. Günümüzde iki tane Moldova bulunmaktadır ve genellikle karıştırılmaktadırlar: Birisi Moldova Cumhuriyeti iken diğeri Romanya'nın bir bölgesi olan Moldova'dır. Her iki Moldova'nın tarihi Moldova Prensliği'ne gitmektedir.
Moldova Prensliği ve Rusya
Osmanlılar tarafından "Boğdan" olarak anılan Moldova Prensliği, 16. yüzyıldan 1812 yılına kadar 300 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı kalmış, 1812 yılında Bükreş Antlaşması ile Moldova Prensliği'nin bir kısmı Rusya'nın egemenliğine girmiş ve 1918 yılına kadar Rus İmparatorluğu'nun bir vilayeti olarak kalmıştır. Rusya'nın egemenliği altına giren bölge 19 ve 20. yüzyıllarda "Besarabya" olarak bilinmeye başlanmıştır. 1856'da Kırım Savaşı'nı kaybeden Rusya Güney Besarabya bölgesini Moldova'ya vermiş ve üç yıl sonra Moldova (Boğdan) ile Eflak birleşerek Romanya Prensliği'ni kurmuşlardır. Ancak 1878 yılında Berlin Antlaşması ile Beserabya bölgesindeki Romanya toprakları Rusya'ya iade edilmiştir.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!