Letonya, resmi adıyla Letonya Cumhuriyeti, Kuzey Avrupa'nın Baltık bölgesinde yer alan bir ülkedir. Kuzeyde Estonya ve güneyde Litvanya ile birlikte üç Baltık devletinden biridir. Doğuda Rusya, güneydoğuda Belarus ile sınır komşusudur ve batıda İsveç ile deniz sınırını paylaşmaktadır. Letonya, 64.573km² (24.932 sq mi) bir alanı kaplamakta ve 1,83 milyonluk bir nüfusa sahiptir. Ülke ılıman mevsimsel bir iklime sahiptir. Başkenti ve en büyük şehri Riga'dır. Ülkenin adını taşıyan ve nüfusunun %65,5'ini oluşturan Letonyalılar, Baltlar etnolinguistik grubuna mensuptur ve Letonca konuşmaktadır. Ruslar, nüfusun neredeyse dörtte birini oluşturan en belirgin azınlıktır; nüfusun %37,7'si Rusçayı ana dili olarak konuşmaktadır.
Yüzyıllarca süren Cermen, İsveç, Leh-Litvanya ve Rus egemenliğinden sonra, I. Dünya Savaşı'nın ardından Rus İmparatorluğu'ndan ayrılarak 18 Kasım 1918'de bağımsız Letonya Cumhuriyeti kuruldu. 1934'teki darbeyle Kārlis Ulmanis'in diktatörlüğünün kurulmasının ardından ülke giderek otokratikleşti. Letonya'nın fiili bağımsızlığı, II. Dünya Savaşı'nın başlangıcında, Sovyetler Birliği'ne zorla dahil edilmesiyle kesintiye uğradı; bunu 1941'de Nazi Almanyası'nın işgali ve 1944'te Sovyetler tarafından yeniden işgal izledi ve bu da sonraki 45 yıl boyunca Letonya SSR'sini oluşturdu. Sovyet işgali sırasında yaşanan yoğun göç nedeniyle, etnik Ruslar ülkedeki en belirgin azınlık haline geldi. Barışçıl Şarkı Devrimi, 1987'de Baltık Sovyet cumhuriyetleri arasında başladı ve 21 Ağustos 1991'de hem fiili hem de resmi bağımsızlığın yeniden sağlanmasıyla sona erdi. Letonya o zamandan beri demokratik, üniter, parlamenter bir cumhuriyettir.
Letonya, İnsan Gelişme Endeksi'nde 39. sırada yer alan yüksek gelirli, gelişmiş bir ekonomiye sahip gelişmiş bir ülkedir. Avrupa Birliği, Euro Bölgesi, NATO, Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler, Baltık Denizi Devletleri Konseyi, Uluslararası Para Fonu, Kuzey-Baltık Sekizlisi, Kuzey Yatırım Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Örgütü ve Dünya Ticaret Örgütü üyesidir.

Etimoloji

Letonya'nın Letonca ismi olan Latvija kelimesi bir Balt kabilesi olan Latgalyalılardan gelmektedir. Tarihçi Henricus bölgenin ismini latinceleştirerek Lettigallia ve Lethia terimlerini kazandırmıştır. Bu kullanım Latin dillerinde Letonya ve türevi kelimelere evrilmiştir.

Tarih

Günümüzdeki Letonlar ve Litvanlar MÖ 2500 civarında Baltık Denizi civarında yerleşen Hint-Avrupa halklarının torunlarıdır. Dil yapısı bakımından komşuları olan Cermenler ve Fin-Ugor halklarından farklı olup Baltık halkları olarak adlandırılmaktadırlar. 12. yüzyılda bölgeye önce ticaret amacıyla gelen Cermenler Letonları zor kullanarak Hristiyanlaştırmışlar, 1201 yılında Letonya'nın başkenti olan Riga'yı kurmuşlardır.
13. yüzyılda Töton şövalyeleri Estonya ve Letonya topraklarında Livonya Konfederasyonu adı verilen bir konfederasyon kurdular. 1282 yılında Riga dahil birçok Leton şehri Kuzey Alman Ticaret Ortaklığı olan Hansa Birliği'ne katıldılar. Böylece Riga, Doğu Baltık ticaret yollarında önemli bir yer kazandı.
1558-1582 yılları arasında Rusya'yla Lehistan, Litvanya ve Danimarka arasında yapılan Livonya Savaşı Rusya'nın yenilgisiyle sonuçlanınca bölge önce Litvanya Grandüklüğü, sonra da Lehistan-Litvanya Birliği'nin eline geçti. Lehistan'ın 1793 yılında parçalanmasından sonra da Letonya Çarlık Rusyası'nın eline geçti.
I. Dünya Savaşı'na kadar Rus İmparatorluğu'nun egemenliğinde yaşayan Letonya 18 Kasım 1918 tarihinde bağımsızlığını ilan etti. Letonya II. Dünya Savaşı'nda bir süre Nazi Almanyası tarafından işgal edildi. 1944 yılında kurulan Letonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1990'lı yıllarda Sovyetler Birliği'nin parçalanmasına kadar bir Sovyet Cumhuriyeti olarak kaldı. 21 Ağustos 1991 tarihinde Letonya SSCB'den bağımsızlığını ilan etti. 2004 yılında da Avrupa Birliği'ne ve NATO'ya üye kabul edildi.