Yuri Vladimiroviç Andropov (Rusça: Юрий Владимирович Андропов; 15 Haziran 1914 - 9 Şubat 1984), 1982'den 1984'e kadar Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri olarak görev yapan Rus siyasetçi ve devlet görevlisidir. Daha önce 1967 ile 1982 yılları arasında Devlet Güvenlik Komitesi (KGB) başkanlığı görevini yürüttü.
Kariyerinin erken dönemlerinde Andropov, 1954 ile 1957 yılları arasında Sovyetler Birliği'nin Macaristan büyükelçisi olarak görev yaptı. Bu dönemde 1956 Macaristan Ayaklanması'nın bastırılmasında yer aldı. Daha sonra Leonid Brejnev liderliğinde, 10 Mayıs 1967'de KGB başkanlığına getirildi. Brejnev'in 1970'lerin ortalarından itibaren sağlığının kötüleşmesiyle birlikte Andropov, Dışişleri Bakanı Andrey Gromıko ve Savunma Bakanı Dmitri Ustinov ile birlikte Sovyet politika kararlarında giderek daha belirleyici bir rol üstlendi.
Brejnev'in 10 Kasım 1982'de ölümünün ardından Andropov, onun yerine Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri oldu ve fiilen Sovyetler Birliği'nin liderliğini üstlendi. Görev süresi boyunca ülkedeki yolsuzluğu ve ekonomik verimsizliği azaltmak amacıyla reform girişimlerinde bulundu; iş disiplinini artırmak için mesaiye devamsızlığı cezai yaptırımlara bağladı ve parti disiplinini ihlal eden uzun süreli devlet görevlileri üzerinde soruşturmalar başlattı. Andropov döneminde Soğuk Savaş gerilimi artarken, Sovyet ekonomisindeki büyüyen krizle mücadele etmekte ciddi zorluklar yaşandı. Kısa süren yönetiminin en önemli uzun vadeli etkisi ise, Yegor Ligaçov, Nikolay Rıjkov ve özellikle Mihail Gorbaçov gibi daha sonra reform sürecinde önemli rol oynayacak genç kadroların ön plana çıkmasını sağlaması oldu.

Gençliği

Soylu bir Slav Kazağı ailesine mensup demiryolu işçisinin oğlu olan Andropov, telgraf operatörlüğü ve film makinistliğinden sonra İdil Nehri'nde kayıkçılık yaptı. Daha sonra bir teknik okula, ardından da Petrozavodsk Üniversitesi'ne girdi. Yaroslavl bölgesinde Genç Komünistler Birliği'nin (Komsomol) örgütleyicileri arasında yer aldı. Yetenekleri üstlerinin dikkatini çekince, yeni kurulan Karelo-Fin Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin (1939-40) Komsomol örgütünün başına getirildi. 1939'da Komünist Parti'ye üye oldu.
II. Dünya Savaşı sırasında, Almanlar'ın bölgeyi işgal etmesinin ardından, Alman hatlarının gerisindeki bölgede gerilla birliklerini örgütledi. Savaş sırasında gösterdiği başarılar nedeniyle Petrozavodsk parti örgütünün sorumlusu oldu.
Andropov, 1951'de Moskova'ya alınarak, geleceği güven veren genç parti görevlilerinin yetişmesi için elverişli bir ortam olarak değerlendiren Parti Sekreteryası'nın idari kadrosunda görevlendirildi. Temmuz 1954-Mart 1957 arasında ülkenin Macaristan büyükelçiliğini yürüten Andropov, 1956 yılındaki Macar Ayaklanması sırasında SSCB'nin Macaristan'a müdahalesinde önemli rol oynadı. Ardından Moskova'ya dönerek parti örgütü içinde hızla yükseldi; 1957'de parti merkezinde, sosyalist ülkelerdeki partilerle ilişkileri yürüten bölümün başına getirildi. 1961'de ise Komünist Parti Merkez Komitesi'ne girdi ve Merkez Komite Sekreterliği yaptı.

KGB başkanlığı

Mayıs 1967'de, parti önderi Leonid Brejnev tarafından 10 üyeli Parti Sekreteryası'ndan alınarak Devlet Güvenlik Komitesi'nin (KGB) başına getirildi. Bu atamadaki amaç, gereğinden çok bağımsız davranan güvenlik sistemi üzerindeki siyasal denetimin artırılmasıydı. KGB başkanlığı görevindeyken 1967'de Politbüro yedek üyeliğine seçilen Andropov, 1973'te Politbüro'nun asil üyesi oldu. 1976'da orgeneral rütbesine yükseltildi. KGB başkanlığı sırasında otoriter bir politika izleyerek rejim karşıtlarının etkinliklerini bastırdı. 1968'de Çekoslovakya'ya Varşova Paktı birlikleri tarafından müdahaleyi planlayanlar, 1981'de ise Polonya yönetimini sıkıyönetim ilan etmeye zorlayanlar arasında yer aldı.
KGB başkanlığı döneminde, Batı'da, Adolf Hitler'in aslında ölmediği, gizlice Güney Amerika'ya kaçtığı söylentileri yayılınca KGB başkanı Andropov, gizli Hitler dosyasını Politbüro izniyle tekrar açtı. Nisan 1970'te açılan mezardan çıkartılan Hitler ile Eva Braun'un cesetleri, ertesi gün KGB elemanlarınca yüksek dereceli ateş kullanılarak yakıldı ve Elbe Nehri'ne bırakıldı.