Ege'nin Parlayan Yıldızı Nazilli

Ege Bölgesi'nde Aydın ilinin en büyük nüfusa sahip olan ikinci ilçesi konumunda bulunan Nazilli, Aydın-Denizli karayolu ve İzmir-Denizli demiryolu üzerinde yer alır. Efeler ilçesine 45 kilometre, Denizli'ye ise 81 kilometre mesafede bulunan bu önemli yerleşim merkezinin yüzölçümü 691 kilometrekaredir. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 77 metre olan ilçenin 2024 ADNKS verilerine göre nüfusu 162.041 kişidir.

Şehrin Adının Kaynağı: Etimoloji

Tarihi kökenleri oldukça eskiye dayanan bölge hakkında Evliya Çelebi, 1671 yılında Nazilli'yi ziyaret etmiştir. Ünlü gezgin, şehrin güzelliğini ve nazlılığını kızlara benzeterek Nazilli adının buradan geldiğini ileri sürmüştür. Bir diğer yaygın görüş ise yerleşimin, Dereköy yakınlarında Nazlu ismindeki Türk boylarından bir oymak beyi tarafından kurulduğu rivayetine dayanır. Bu ismin zaman içinde evrilerek Nazilli halini aldığı kabul edilmektedir.

Antik Dönemlerden Kurtuluş Savaşlı Yıllara Tarihçe

Nazilli, Ege Bölgesi'nin en eski yerleşim merkezlerinden birisidir. İlçe merkezinin ilk yerleşim yeri hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte, Karya bölgesinde kalan Menderes Vadisi'ne Luviler'in yerleştiği bilinmektedir. Bu coğrafyadaki ilk yerleşim merkezi Lidyalıların kurduğu antik Mastaura kentidir. O dönemlerde bölgenin batısındaki İyonya kentlerinin ekonomik alanda gelişmesi ve kentin Hierapolis, Tripolis, Mastaura, Nysa, Tralleis, Magnesia ve Efes'i kapsayan ticaret yolu üzerinde bulunması yörenin önem kazanmasını ve gelişmesini sağlamıştır.

Tarih boyunca pek çok döneme tanıklık eden ilçe, Yunanların Batı Anadolu'da ilerlemesi sırasında 2 Eylül 1922 tarihinde Yunan ordusu tarafından tamamen yakılmıştır. Lozan Barış Konferansı'nda bulunan Türk delegesinin verdiği resmi bilgilere göre, söz konusu felakette bölgede toplam 2.121 bina yakılarak kül olmuştur.

Demiryolu ve Türkiye'nin İlk Basma Fabrikası

İlçedeki tren istasyonunun Türkiye'nin ilk demiryolu hattı olan İzmir-Aydın hattının üzerinde bulunması, yerleşimin hızla nüfuslanmasında büyük rol oynamıştır. Tarihsel süreçteki en büyük dönüm noktalarından biri ise 1937 yılında yaşanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk'ün bizzat açılışını yaptığı Nazilli Sümerbank Fabrikası, Türkiye'nin ilk basma fabrikası olma unvanını taşımaktadır. Kurulduğu dönemde büyük bir sosyal kompleks olan fabrika içinde 40 yataklı hasta kabul edilebilen bir hastane, bir eczane ve bir de laboratuvar yer almaktaydı. Ülke sanayisi için büyük bir simge olan bu tarihi fabrika 2002 yılında kapatılmış ve yerleşkesi Adnan Menderes Üniversitesi'ne devredilmiştir.

#Nazilli #Aydin #SümerbankFabrikasi #Etimoloji #Tarihce