Teksas (İngilizce: Texas), Güney Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık eyaletidir. Doğuda Louisiana, kuzeydoğuda Arkansas, kuzeyde Oklahoma ve batıda New Mexico eyaletleriyle sınır komşusudur. Güney ve güneybatıda ise Meksika'nın Chihuahua, Coahuila, Nuevo León ve Tamaulipas eyaletleriyle uluslararası bir sınırı vardır; bu sınır Rio Grande Nehri tarafından oluşturulan doğal bir sınırdır. Teksas'ın güneydoğusunda Meksika Körfezi'nde bir kıyı şeridi bulunmaktadır. 268.596 mil kare (695.660km²) alanı kaplayan ve 2025 yılında tahmini 31,7 milyon nüfusa sahip olan Teksas, hem alan hem de nüfus bakımından ABD'nin ikinci büyük eyaletidir. Teksas, bayrağındaki tek yıldız nedeniyle "Yalnız Yıldız Eyaleti" olarak da bilinir; bu yıldız, bağımsız bir ülke olan Teksas Cumhuriyeti'nin eski statüsünü simgeler.
İspanya, Teksas'ı ilk talep eden ve kontrol eden Avrupa ülkesidir. Kısa bir Fransız sömürgeciliği döneminden sonra, bölge 1821'de İspanya'dan bağımsızlığını kazandıktan sonra Meksika'nın bir parçası oldu. Yerleşimciler ve Meksika hükümeti arasındaki artan gerilimler, Alamo Savaşı'nı da içeren Teksas Devrimi'ne yol açtı ve 1836'da bağımsız Teksas Cumhuriyeti'nin kurulmasına neden oldu. 1845'te Teksas, 28. eyalet olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne katıldı. Eyaletin ilhakı, 1846'daki Meksika-Amerika Savaşı'na katkıda bulundu. Teksas, Amerikan İç Savaşı'na kadar köleci bir eyalet olarak kaldı ve bu savaş sırasında 1861'de Birlik'ten ayrılarak Konfederasyon Devletleri'ne katıldı. Savaşın ardından ve federal hükümetteki temsilinin yeniden sağlanmasından sonra, Teksas uzun bir ekonomik durgunluk dönemine girdi.
Teksas ekonomisi (II. Dünya Savaşı öncesi) bizon, sığır, pamuk, petrol ve kereste endüstrileri tarafından şekillendirildi. Sığır endüstrisi önemli bir ekonomik itici güçtü ve Teksas kovboyunun geleneksel imajını yarattı. 19. yüzyılın sonlarında, sığır endüstrisi daha az karlı hale gelirken pamuk ve kereste önemli endüstriler haline geldi. Sonuç olarak, büyük petrol yataklarının (özellikle Spindletop) keşfi, 20. yüzyılın büyük bir bölümünde ekonominin itici gücü haline gelen bir ekonomik patlamayı başlattı. Teksas, 20. yüzyılın ortalarında çeşitlendirilmiş bir ekonomi ve yüksek teknoloji endüstrisi geliştirdi. 2024 itibarıyla, Amerika Birleşik Devletleri'nde genel merkezi bulunan Fortune 500 şirketlerinin sayısı bakımından ikinci sırada yer almaktadır (52). Büyüyen bir endüstri tabanıyla, eyalet turizm, tarım, petrokimya, enerji, bilgisayar ve elektronik, havacılık ve biyomedikal bilimler de dahil olmak üzere birçok sektörde lider konumdadır. Teksas, 2002'den beri eyalet ihracat gelirinde ABD'ye liderlik etmekte ve ikinci en yüksek gayri safi eyalet hasılasına sahiptir. Teksas, düşük vergiler ve yeniliği teşvik eden düzenleyici bir ortamla iş büyümesi, istihdam yaratma ve ekonomik fırsatlar açısından ulusal ortalamalar arasında sürekli olarak yüksek sıralarda yer almaktadır.
Dallas-Fort Worth metropol bölgesi ve Büyük Houston bölgeleri, sırasıyla ülkenin dördüncü ve beşinci en kalabalık kentsel bölgeleridir. Başkenti Austin'dir. Boyutu ve Balcones Fay Hattı gibi jeolojik özellikleri nedeniyle Teksas, hem ABD'nin Güney hem de Güneybatı bölgelerinde ortak olan çeşitli manzaralar içerir. Nüfus merkezlerinin çoğu, eski çayırlar, otlaklar, ormanlar ve kıyı şeridi alanlarındadır. Doğudan batıya doğru gidildikçe, arazi kıyı bataklıklarından ve çam ormanlarından, dalgalı ovalara ve engebeli tepelere, çöle ve Büyük Viraj'ın dağlarına kadar değişir.
İklim
Kıyılarda ve doğuda sıcak ve nemli alttropikal, iç kesimlerde özellikle Panhandle'de kuru ve en düşük sıcaklık ile en yüksek sıcaklık dereceleri arasında fark büyük olan kara iklimi egemendir. Yüz ölçümünün genişliği ve iklimin çeşitliliği, topraklarının ancak %20 kadarının ekildiği halde çeşitli bir tarımsal üretime olanak vermektedir.
Ekonomi
Teksas dünyanın en zengin yerlerinden biridir. Yalnız Amerika Birleşik Devletleri'nde değil bütün dünyada yeraltı ve yerüstü zenginlikleriyle önemli bir yer tutar. Ilımlı bir bölgede bulunan geniş topraklarında tarımın birçok türü, hayvancılık yapılır. Ayrıca dünyanın en zengin petrol yataklarının bir kısmı da buradadır. Yalnız petrol ele alındığında yıllık kazancı milyar dolarları bulur. Teksas petrol üretim patlaması ile başlayan üretim artışı sayesinde bugün Amerika Birleşik Devletleri'nin petrol ihtiyacının %40 kadarı Teksas'tan sağlanır. Tarımda Amerika Birleşik Devletleri içinde liderdir. Hayvancılıkta da lider konumundadır. Texas ayda 982,4 milyon dolarla Amerika Birleşik Devletleri'nde Kaliforniya'dan sonra en büyük ticareti gerçekleştirir.
Yorumlar (0)
Görüşlerinizi Paylaşın
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!