Prusya (Almanca: Preußen), tarihin farklı dönemlerinde farklı anlamlarda kullanılmış bir isim olmakla birlikte en çok 1713-1867 yılları arasında kendine Prusya Krallığı adını veren ve Orta Avrupa'da hüküm süren Alman devletinin ismidir.

Tarihçe

Baltık Denizi kıyısında bir bölge olan Prusya başlangıçta, Brandenburg Dükalığı olarak Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun bir parçasıydı ve başkenti Königsberg (Kaliningrad) idi. İspanya Veraset Savaşı (1701-1713) sırasında İngiltere, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu, Hollanda; Portekiz ve Savoya Dükalığı ittifakında savaşa katılmıştır. İttifakın Fransa karşısında zafer kazanmasıyla imzalanan Utrecht Barışı'yla Brandenburg Dükalığına krallık statüsü tanınmıştır. Bu tarihten sonra Prusya Krallığı olarak bilinmiş, başkenti ise Berlin olmuştur.
1806 yılında krallık, Napolyon Bonapart önderliğindeki Fransız ordusuna yenilince topraklarının büyük bir kısmını kaybederek Fransa ile ittifak kurmak zorunda kalmıştır. Napolyon'un 1812'deki Rusya seferinde uğradığı ağır yenilgiyi fırsat bilen Prusya, Fransa ile olan ittifakını bozmuş; koalisyon güçleriyle birlikte 1813 Leipzig ve 1815 Waterloo savaşlarında Fransızları mağlup etmiştir. 1815'teki Viyana Kongresi'nde sınırlarını batıdaki Saar Nehri'nden doğudaki Neman Nehri'ne kadar genişletmesine rağmen krallık toprakları; Hannover, Braunschweig, Hamburg ve Bremen gibi bağımsız prensliklerin varlığı nedeniyle coğrafi olarak bölünmüş bir yapı arz ediyordu.
Prusya’nın bu parçalı yapısı, 1862 yılında Prusya kralı I. Wilhelm tarafından başbakanlığa atanan Otto von Bismarck'ın izlediği "Kan ve Demir" (Blut und Eisen) politikasıyla değişime uğramıştır. Bismarck, Danimarka, Avusturya ve Fransa'ya karşı yürüttüğü başarılı savaşlarla Alman devletlerini tek bir bayrak altında toplamayı başarmıştır. Bu süreç, 1871'de Alman İmparatorluğu'nun ilanıyla sonuçlanmış ve Prusya Kralı I. Wilhelm, Alman İmparatoru (Kayzer) unvanını almıştır. Bu tarihten itibaren Alman İmparatorluğu’nun en büyük parçası olarak varlığını sürdüren Prusya, 1934 yılında Nazi yönetimi tarafından hukuken ortadan kaldırılana kadar bu vasfını korumuştur.
II. Dünya Savaşı sonrasında Prusya toprakları Polonya ile Rusya arasında paylaşıldı. Günümüzde Litvanya ile Polonya arasında kalan Rusya'ya ait Kaliningrad şehri eskiden Königsberg adıyla Doğu Prusya'nın başkenti idi. Prusya, Avusturya ile birlikte "Alman düalizminin" (Alman ikiliğinin) temeli olarak bilinir.

Nüfus

1871 yılında Prusya'nın nüfusu 24.69 milyon olarak ölçüldü -ki bu Alman İmparatorluğunun nüfusunun %60'ıydı-. 1910 yılında nüfus 40.17 milyona yükseldi (Alman İmparatorluğunun nüfusunun %62'si). 1914'te Prusya 354,490 km² alana sahipti. Mayıs 1939'da Prusya 297,007 km² alana ve 41,915,040 kişilik nüfusa sahipti.