XIII. Alfonso

Dogustan Kral: XIII. Alfonso Kimdir?

17 Mayıs 1886 tarihinde dünyaya gelen ve 28 Şubat 1941 tarihine kadar yaşayan XIII. Alfonso, babası XII. Alfonsonun ölümünden hemen sonra doğdu. Annesi Maria Christinanın naipliği döneminde henüz bebekken kral ilan edildi. Annesinin bu naiplik dönemi, İspanya adına oldukça acı verici kayıplara sahne oldu ve ülke son sömürgeleri olan Küba, Porto Riko ve Filipinleri tamamen kaybetti. Aradan geçen yılların ardından, 17 Mayıs 1902 tarihinde henüz 16 yaşındayken taç giyerek tüm krallık yetkilerini resmen devraldı.

Siyasi Krizler ve Suikast Girişimleri

Siyasi otoritesini artırmak için çaba sarf eden kral, seçim sonuçlarını tamamen göz ardı ederek Muhafazakârlar ile Liberalleri dönüşümlü olarak hükûmete getirme politikasını izledi. Bu süreçte iktidar değişikliklerini sağlayabilmek adına siyasete çok daha fazla müdahale etmek zorunda kaldı. 1902 ve 1923 yılları arasında İspanya topraklarında tam 33 kez hükûmet değişikliği yaşandı. Yaşanan bu istikrarsızlıklar neticesinde hem parlamenter sistem hem de kral halk nezdinde büyük bir saygınlık yitirdi. Siyasi gerilimlerin gölgesinde, 31 Mayıs 1906 tarihinde gerçekleşen düğününde kendisine ve gelini Victoria Eugeniaya karşı büyük bir suikast girişimi düzenlendi ve bu olayı bir dizi benzer tehlikeli girişim takip etti.

Savaş Dönemi ve Fas Faciası

Antonio Maura hükûmetinin 1909 yılındaki başarısızlığı, kralın tahttaki konumunu daha da sarstı. Buna karşın, I. Dünya Savaşı boyunca büyük bir titizlikle koruduğu tarafsızlık politikası sayesinde dönemin pek çok çevresinden büyük bir takdir kazanmayı başardı. Ancak savaşın ardından gelen dönemde yönetimdeki ağırlığını yeniden artırmaya yöneldi hatta parlamentodan tamamen kurtulmanın yollarını aramaya başladı. Hiçbir şekilde parlamentoya danışmadan, 1921 yılında Fas Savaşına girdi ve bu tek taraflı müdahale son derece yıkıcı ve olumsuz sonuçlar doğurdu. Kurulan soruşturma komisyonu tüm suçun doğrudan krala ait olduğuna karar verdi, ancak tam bu raporun açıklanacağı sırada yapılan askerî darbe onu bu utanç verici ve aşağılayıcı durumdan kurtardı.

Tahttan İndiriliş ve Sürgün Hayatı

Parlamenter sisteme son verilmesinde rol oynayarak ve Primo de Rivera diktatörlüğünü destekleyerek İspanya'da krallığı büyük bir tehlikeye attı. Primo de Rivera Ocak 1930 tarihinde iktidardan düşünce, General Damaso Berenguer başkanlığındaki geçici hükûmet kralı kurtarmak amacıyla göreve çağrıldı. XIII. Alfonso, anayasal rejimi seçim yapmaksızın geri getirmek için çabalasa da, sonunda Nisan 1931 tarihinde belediye seçimlerinin yapılmasına onay vermek zorunda kaldı. Sandıktan çıkan sonuçlar, özellikle büyük kentlerde Cumhuriyetçi partilere çok büyük bir yöneliş olduğunu gözler önüne serdi. Cumhuriyetçiler kralın derhal tahttan çekilmesini talep ettiler. Ordunun da desteğini tamamen yitiren Alfonso, tahttan çekilmeyi reddetmekle birlikte 14 Nisan 1931 tarihinde İspanya'yı terk etmek zorunda kaldı. 1932 yılında ise tüm malvarlığına resmen el konuldu. Önce Fransa'ya, ardından İtalya'ya geçen kral orada hayatını kaybetti. Her ne kadar General Francisco Franco onu yeniden İspanyol vatandaşlığına alıp el konulan mülklerini iade etse de, o bir daha asla İspanya'ya geri dönmedi.