Thomas Paleologos

Thomas Paleologos Kimdir ve Soy Kökü

Thomas Paleologos ya da Palaeologus, 1409 yılında dünyaya gelmiş ve 12 Mayıs 1465 tarihinde hayatını kaybetmiş olan bir Mora despotudur. Bizans İmparatoru II. Manuil ve karısı Helena Dragaš çiftinin en küçük erkek çocuğu olarak dünyaya gelen Thomas Paleologos un anne tarafından büyükbabası Konstantin Dragaš olarak bilinmektedir. Kardeşleri arasında imparatorlar VIII. İoannis ve XI. Konstantinos yanında Mora despotları II. Theodoros Paleologos ve Dimitrios Paleologos ile Selanik despotu Andronikos Paleologos yer almaktadır. En küçük erkek çocuk konumunda olduğu için hiçbir zaman hükümdarlık bekleme durumu olmamıştır, ancak çocukları hükümsüz Paleologos Hanedanı nın yaşayan tek varisleri olma özelliğini taşımıştır.

Mora Despotluğu ve Siyasi Gelişmeler

Diğer imparator oğulları gibi Thomas Paleologos da despotēs unvanı almış ve 1428 yılından itibaren Mora bölgesindeki kardeşleri Theodoros ve Konstantinos ile birlikte hareket etmiştir. Theodoros un 1443 yılında emekliye ayrılmasından sonra 1448 yılında Konstantinos, XI. Konstantinos unvanıyla imparator olana dek onunla birlikte yönetimi sürdürmüştür. Thomas, Mora nın Despotu olarak kalmaya devam etmiş ancak 1449 yılından başlayarak bu görevi ağabeyi Dimitrios Paleologos ile paylaşmak zorunda kalmıştır. Mora daki Bizans mülkleri bu süreçte Latin Achaea Prensliği ne doğru büyük ölçüde genişleme kaydetmiştir. 1430 yılındaki son savaştan sonra hemen hemen tüm yarımada Bizans yönetimi altına girmiş ve Thomas, son Achaea Prensi II. Centurione Zaccaria nın kızı olan Catherine Zaccaria ile evlenerek 1432 yılında kayınpederinin mülklerini devralmıştır.

Osmanlı Baskısı ve İç Karışıklıklar

Bu başarılı dönemin ardından, birden fazla kardeşin yönetimi paylaşmasının yarattığı artan karmaşa ile birlikte Bizans Mora sının servetleri ve gücü azalmaya başlamıştır. Bu durum, özellikle Thomas ın batı yönelimli politikalarına karşın Osmanlı yanlısı bir politika izleyen Dimitrios un sahneye çıkmasıyla birlikte çok daha ciddi bir boyut kazanmıştır. 1447 yılından itibaren bölgedeki despotlar Osmanlı padişahının vasalı haline gelmişlerdir. Osmanlı İmparatoru II. Mehmed, Konstantinopolis in kuşatmasının başında kente yardım gönderilmesini engellemek amacıyla Mora ya akınlar düzenlenmesi için bir Osmanlı ordusu sevk etmiştir. Sultan II. Mehmed, 29 Mayıs 1453 tarihindeki Konstantinopolis in fethinin ardından statükoyu korumak amacıyla iki kardeşin Mora nın ortak yöneticileri olarak görev yapmasını emretmiştir.

İsyanlar ve Batı İttifakı Arayışları

Bu emir ilk etapta, I. Demetrios Kantakuzinos un torunu Manuil tarafından 1453 yılında Konstantinopolis kuşatması sırasında başlatılan Kantakuzinos ailesinin isyanı sebebiyle ilk iki yıl kabul görmüştür. Ancak sadece ertesi sene Paleologos kardeşlerin güçleri bu isyancı güçleri tamamen ortadan kaldırmıştır. Bu zorlu koşullar altında ve XI. Konstantinos nun yokluğunda ailenin barışını korumak isteyen Thomas, hem Osmanlı ya hem de Osmanlı yanlısı kardeşi Dimitrios a karşı batı yardımı arayışına girişmiştir. Ceneviz Cumhuriyeti ve Papa ile ittifak kuran Thomas, 1460 yılında Osmanlı dan yardım istemeyen Dimitrios u yenilgiye uğratmıştır. Osmanlı ordusu Mora ya yönelmiş ve Thomas ın kuvvetleri tarafından savunulan, Korint Kıstağı boyunca uzanan ve etkin bir şekilde her yerinde insan bulunmayan Hexamilion duvarı nı hızla aşmıştır. Thomas, ailesi ile birlikte Papalık tarafından Bizans İmparatorluğu nun meşru mirasçısı olarak tanındığı İtalya ya kaçmak zorunda kalmıştır.

Mora nın Düşüşü ve Sonrası

Mora daki kalelerin garnizon komutanları, hükümdarları tarafından terk edildikten sonra kendi iradelerine ve içinde bulundukları koşullara bağlı olarak ayrı ayrı savaşmayı veya savaşmamayı tercih etmişlerdir. Ertesi yıl boyunca Graitzas, Venedik Cumhuriyeti nin generali olması için bir teklif almış ve bu sayede Salmenikos kalesini Osmanlı ya bırakmıştır. Mora nın fethinden sonra Roma da yaşayan Thomas, Hristiyan Avrupa da Doğu nun haklı imparatoru olarak kabul görmüştür. Durumundan daha fazla destek üretmek amacıyla yaşamının son yıllarında Rum Ortodoksluğundan Roma Katolikliğine geçiş yapmıştır. 1465 yılında vefat etmesinin ardından haklı Bizans İmparatorluğu unvanının görevi, 1453 yılında Mistra da dünyaya gelen büyük oğlu Andreas Paleologos tarafından devralınmıştır.

Roma Mirası ve Rusya ile Evlilik Siyaseti

1461 yılında II. Mehmed, de facto antik Roma devletinin son serbest bölgesi olan Trabzon İmparatorluğu nu fethetmiştir. Bununla birlikte II. Mehmed, 1453 yılında İstanbul u ele geçirdiğinde kendisini zaten Roma İmparatoru ilan etmişti. Katolik Kilisesi ile Ortodoks Kilisesi ni yeniden birleştirme çabalarının bir parçası olarak Papa II. Paulus, 1472 yılında Rusya nın Roma Katolik ülkesi olmasını umut ederek Thomas ın Katolik kızı Zoe Palaiologina (daha sonra Sophia ismini aldı) ile Rusya nın Büyük Prensi III. İvan arasında bir evlilik organize etmiştir. Kiliseleri birleştirme girişimi başarısızlıkla sonuçlanmıştır, ancak bu evlilik sayesinde Moskova ertesi yüzyılda Üçüncü Roma emperyal politikalarına başlamıştır. Üstelik Thomas ın büyük torunu IV. İvan, Rus imparatoru yani Çar olarak taç giydirilen hükümdar olmuştur. İmparator unvanı III. İvan ve oğlu III. Vasili tarafından zaten kullanılmaya başlanmışken, Zoe yani Sophia nın bilinen son torunu Livonia nın kralı Magnus un karısı olan Staritsa lı Maria olmuş ve 1610 yılında hayata veda etmiştir.