Terken Hatun veya Celâliye Hatun, (d. ? - ö. 1094, İsfahan) Selçuklu hükümdarı I. Melikşah'ın eşi ve I. Mahmud'un annesi.

Erken Yaşamı

Gerçek adı bilinmemektedir; Terken unvanıdır. Muhtemelen Melikşah’ın “Celâlüddevle ve’d-dîn” lakabına nispetle Celâliye Hatun diye anılır. Babasıyla ilgili farklı rivayetler vardır. İbnü’l-Esîr bir yerde onun Karahanlı Hükümdarı Şemsülmülk Nasr Han’ın amcası Îsâ Han’ın kızı olarak tanıtır; diğer bir yerde de Ahmed Han b. Hızır b. İbrâhim’in Terken Hatun’un kardeşinin oğlu olduğunu söyler. Hızır Han, Şemsülmülk’ün Terken Hatun’un kardeşi olduğuna dair iki kayıt diğer kaynaklarca da teyit edildiğinden Terken Hatun’un Batı Karahanlılar’ın kurucusu ve ilk hükümdarı İbrâhim Tamgaç Han’ın kızı olduğu anlaşılmaktadır. Terken Hatun ile Melikşah’ın evlenme tarihi de tartışmalıdır. Melikşah’ın Terken Hatun’dan doğan oğlu Ahmed, 1088 yılında on bir yaşında iken öldüğüne göre 1077-78 yılından önceki bir tarihte evlenmeleri gerekir, İbnü’l-Esîr bu evliliğin 1064 yılında gerçekleştiğini kaydeder. Sıbt İbnü’l-Cevzî ise Alparslan’ın, oğlu Melikşah’ı 1068 yılında Celâliye Hatun ile evlendirdiğini söyler. Müstevfî’nin Melikşah’ın evlilik tarihi diye verdiği 1078-79 yılı yanlıştır. Terken Hatun’un Melikşah’tan Davud, Ahmed, Mâh-Melek Hatun ve Mahmud adı dört çocuğu olmuştur.

Devlet İşleriyle İlgilenmesi ve Vezir ile olan çekişmesi

Devrin kaynaklarında Terken Hatun’a dair ilk bilgiler kızı Mâh-Melek Hatun’a Halife Muktedî-Biemrillâh’ın talip olmasıyla ilgilidir. Buna göre halifenin veziri bu talebi bildirmek üzere İsfahan’a gelmiş, Terken Hatun kendisine kızı Kahramanlı ve Gazne sultanlarının da istediğini, 400.000 dinar başlık vermesi halinde kızını vereceğini söylemiş olsa da, halife ile bu tür pazarlığın yakışık almadığının hatırlatılması üzerine 50.000 dinar üst hakkı, 100.000 dinar mehir ödemesi, ayrıca halifenin başka bir eşi ve câriyesi olmaması kaydıyla kızını vermeye rıza göstermiştir. Düğün 1087 yılında yapılmış, düğünün ertesi günü bir ziyafet veren Halife Muktedî, Terken Hatun, Terken Hatun ile yanındaki kadınlara hil‘atler göndermiştir.
Terken Hatun siyasi olaylarda aktif rol almıştır. Onun küçük oğlu Mahmud’u, Nizâmülmülk’ün ise Sultan Melikşah’ın büyük oğlu Berkyaruk’u veliaht tayin ettirmek istemesi çatışmayı kaçınılmaz hale getirdi. Terken Hatun, sultan ile Nizâmülmülk'ün arasına nifak sokuyor ve onun yerine kendi veziri Tâcülmülk’ü getirtmek istiyordu. Neticede Melikşah ile Nizâmülmülk’ün arası açıldı. Melikşah Bağdat’a giderken Nizâmülmülk’ün bir Bâtınî fedaisi tarafından öldürülmesi Terken Hatun’u hedefine biraz daha yaklaştırdı.