Şarlman

Şarlman Kimdir ve Kökeni

Şarlman, Frank ve Lombard kralı olarak tarihe adını yazdırmış, Karolenj Devleti'ni imparatorluk statüsüne yükselten hükümdardır. Yaklaşık 2 Nisan 748 tarihinde doğduğu tahmin edilen ve 28 Ocak 814 tarihinde Aachen'de hayatını kaybeden hükümdar, Batı Avrupa'nın büyük bir kısmını birleştirmiştir. Doğum yeri ve tarihi tartışmalı olup, bugünkü Belçika'nın Liège şehrine yakın bir yerde, Prüm'de veya Aachen'de doğduğu düşünülmektedir. Babası Kısa Pepin'in ölümü üzerine krallık toprakları iki kardeş arasında paylaşılmış, ancak kardeşi Carloman'ın ölümüyle Şarlman tek başına Frankların kralı olmuştur.

İsim Kökeni ve Farklı Dillerdeki Yansımaları

Şarlman'ın dünyasında birden çok dil konuşuluyordu. Erken Eski Fransızca ya da Ön-Romence konuşanlar ona Karlo derken, yazışmaların ve diplomasinin resmî dili olan Orta Çağ Latincesinde Carolus veya Karolus adıyla anılıyordu. Modern İngilizcede Charles olarak bilinen adın kaynağı, Fransızca Charles-le-magne yani Büyük Charles ifadesine dayanır. Modern Almanca ve Felemenkçede sırasıyla Karl der Große ve Karel de Grote adlarıyla anılır. Latince magnus yani büyük lakabının onunla daha yaşarken ilişkilendirilmiş olması muhtemeldir. Ayrıca kendisi, büyükbabası Charles Martel'in adını almıştır ve bu ad Karolus biçimiyle Slav dillerinde kral anlamına gelen sözüklere uyarlanmıştır.

Askeri Seferler ve İmparatorluğun Genişlemesi

Şarlman büyük askeri başarılara imza atmış, birçok prensliği, dükalığı ve derebeyliği fethetti ya da yağmalamıştır. Saksonya'yı topraklarına katma süreci 772 yılında başlamış, 782 yılı Ekim ayında 4000 Sakson katledilmiştir. Saksonlar üzerine 18 askeri sefer düzenleyen hükümdarın fethi 804 yılında tamamlanmıştır. Hristiyanlık dinini kılıç ve ateşle Saksonya'ya kabul ettiren Şarlman, Lombardiya'yı da topraklarına katmış, Endülüslerle, doğuda Avar ve Macarlarla çarpışmıştır. Köln'e giderek kendini Alsace-Lorraine, Akitanya, Bretenya ve Cenova Kralı ve Bohemya Prensi ilan eden lider, daha sonra Aachen'de kendini Amsterdam, Rotterdam, Frizye, Gelderland, Frankfurt ve Münih Kralı ilan etmiştir.

Kutsal Roma İmparatorluğu ve Papalık İlişkileri

Şarlman'ın iki büyük rüyası bulunuyordu. Bunlar Sezarların imparatorluk yönetimini yeniden kurmak ve Aziz Augustinus'un Tanrı Kent'ini yeryüzünde inşa etmekti. Papa III. Leo'ya başvuran Şarlman, 25 Aralık 800 tarihinde Roma'da Aziz Petrus Bazilikası'nda Papa tarafından taç giydirilerek Kutsal Roma İmparatoru ilan edilmiş ve kurduğu devlet Batı Roma İmparatorluğu'nun varisi sayılmıştır. Bu süreçte din dışı güçlerle Papalık arasında yeni bir iş birliği gelişmiştir. Kiliseden bağımsız bir yargı isteyen hükümdar, İngiliz filozof Alcuin'i ülkesine çağırmıştır. Alcuin sapkınlara karşı risaleler yazmış, imparatora methiyeler düzmüş ve kutsal kitabı yorumlamıştır.

Karolenj Rönesansı ve Eğitim Reformları

Askeri başarılarının yanı sıra din ve eğitim alanlarında oldukça önemli reformlar gerçekleştiren Şarlman, Endülüs, İtalya ve İngiltere'deki kültürleri ve sistemleri öğrenmiştir. Kültürün inşa edilmesine büyük önem vererek Latince bilen din adamları ve bilginlerden Roma döneminin hukuk ve edebiyat eserlerinin kopyalanmasını istemiştir. Çok sayıda kütüphane ve Scriptorium inşa ettiren lider, düşünürleri yeni eserler yazmaya teşvik etmiştir. Hukuk, teoloji, bilim, müzik, sanat ve tarih konularını ihtiva eden birçok eser kaleme alınmıştır. Frank Krallığı'nın başkenti Aachen bu dönemde kültür merkezi haline gelmiştir. Kamu idaresi ve finansal kaynağa yönelik reformlar da yapan hükümdarın dönemi, tarihçiler tarafından erken bir tür rönesans olan Karolenj Rönesansı olarak adlandırılmıştır. Şarlman'ın ölümünün ardından sağladığı toprak bütünlüğü ardılları tarafından kaybedilmiş ve topraklar parçalanarak yeni krallıklar ortaya çıkmıştır.