Sadiler

Sadiler Hanedanının Kökeni ve Yükselişi

Saadiyan veya Saadi Hanedanı, Arapça kökenli as-saʿdiyyūn adıyla bilinen ve 1549 ile 1659 yılları arasında Fas coğrafyasını yöneten köklü bir Faslı Arap hanedanıdır. Tarih sahnesine ilk olarak güneyde çıkan bu güç, 1509 ile 1549 yılları arasında yalnızca Fas’ın güneyinde hüküm sürüyordu. Bu dönemin ilk yıllarında, yani 1528 yılına kadar Vattâsî sultanlarını resmen tanımaktaydılar. Saadilerin tüm Fas üzerindeki mutlak hakimiyeti, Sultan Mohammed ash-Sheikh tarafından 1554 yılında gerçekleştirilen Tadla Savaşı ile Vattâsîlerin ortadan kaldırılmasıyla resmen başladı. Hanedanın görkemli devri, Sultan Ahmad el Abbas'ın yönetiminin 1659 yılında sona ermesiyle kapanmıştır.

Osmanlı İmparatorluğu ile Gergin Diplomatik İlişkiler

Osmanlı İmparatorluğu ile Saadiler arasındaki ilk diplomatik temas, 1548 yazında Marakeş’e gelen bir Türk elçisi vasıtasıyla gerçekleşti. Osmanlı himayesinde bulunan Vattâsîler lehine girişimlerde bulunan bu elçi, Kanuni Sultan Süleyman’ın mektubunu takdim ederek Saadilerden Vattâsî başkenti olan Fes şehrinin kuşatılmasını kaldırmasını talep etti. Söz konusu mektupta I. Muhammed’in sultan unvanı kesinlikle tanınmazken, kendisine Şeyh ül-Arab yani Arap kabileleri şeyhi hitabında bulunuldu. Buna mukabil olarak Fas Sultanı bu talebi reddetti ve Osmanlı Padişahı için Sultan al-havvâta, sultan el-kavârib yani balıkçılar ve kayıkçılar sultanı unvanını kullandı. Bu diplomatik çekişme neticesinde, Osmanlı-Saadi ilişkileri oldukça gergin bir atmosferde başladı.

Saadi Prensleri ve Sultanları Kronolojisi

Tarihsel süreç içerisinde Tagmadert bölgesinde hüküm süren 1509–54 dönemi Saadi Prensleri sırasıyla Abu Abdallah al-Qaim (1509–17), Ahmad al-Araj (1517–44) ve Mohammed ash-Sheikh (1544–54) isimlerinden oluşmaktadır. Ardından gelen 1554–1659 dönemi Fas Saadi Sultanları ise sırasıyla Mohammed ash-Sheikh (1554–57), Abdallah al-Ghalib (1557–74), Abu Abdallah Mohammed II (1574–76), Abu Marwan Abd al-Malik I (1576–78) ve Ahmad al-Mansur (1578–1603) kadarıyla tarihteki yerini almıştır.