Ünal Aziz Rutkay (d. 16 Mayıs 1947) veya bilinen adıyla Rutkay Aziz, Türk oyuncu ve yönetmen. Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfının başkanıdır. Kızı Doğa Rutkay da kendisi gibi oyuncudur.
Rutkay Aziz, Bakırköy Lisesinde okurken Tarık Akan ile tanıştı ve tiyatroya ilgi duymaya başladı. Daha sonra Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC Tiyatro Okulunda eğitim aldı. İlk tiyatro deneyimini Peter Weiss'ın "Marat/Sade" oyunundaki Jean-Paul Marat rolüyle yaşadı. 1971'den itibaren Ankara Sanat Tiyatrosu'nda sahne aldı. 1972'de İsmet Küntay'ın yazdığı "403. Kilometre" oyununda ilk kez yönetmenlik yaptı. 1987'de Zülfü Livaneli'nin yönettiği Yer Demir Gök Bakır filmiyle ilk kez sinemada yer aldı. 1994 yılında Ziya Öztan'ın yönettiği Kurtuluş dizisinde ve devamı niteliğindeki Cumhuriyet (1998) filminde Mustafa Kemal Atatürk'ü canlandırdı. Aziz, Bizimkiler (1997), Hayat Bilgisi (2003), Avrupa Yakası (2006) ve Yalan Dünya (2012) gibi ünlü televizyon dizilerinde rol aldı.

Hayatı

1947 yılında İstanbul'da doğmuştur. Babası Fikri Rutkay elektrik mühendisi ve amatör sinemacıydı. Amcası Fuat Rutkay film yapımcısıydı. Asıl adı Aziz Ünal Rutkay'dır. Halaları Mustafa Kemal Atatürk'ün poker arkadaşı, eniştesi özel kalemi ve babası ise Atatürk'ün muhafız alayında teğmendi. Avusturya Lisesinde soyadları adlardan önce okunduğu için ismi "Rutkay Aziz" olarak söylenegelmiştir. O zamanki adıyla Sankt Georg Avusturya Koleji ortaokulunu bitirdikten sonra Bakırköy Lisesine kaydoldu. Burada okurken Tarık Akan ile tanıştı. Daha sonra lisans öğrenimini Galatasaray Üniversitesi Gazetecilik Fakültesinde tamamladı.
Tiyatroya lisede öğrenim gördüğü yıllarda başladı. Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC Tiyatro Okulunda tiyatro eğitimi aldı. İlk tiyatro deneyimini Peter Weiss'ın "Marat-Sade" oyunundaki "Jean-Paul Marat" rolüyle yaşadı. Tiyatro hayatına 1971 yılından itibaren Ankara Sanat Tiyatrosu'nda devam etti. 1973 yılında yine bu tiyatroda sanat yönetmenliği ve yönetmenlik yapmaya başladı. İlk sinema deneyimini 1987 yılında Yer Demir Gök Bakır filmiyle yaşadı.
Ziya Öztan'ın yönettiği hem sinemada hem de televizyonda dizi hâlinde yayımlanan Kurtuluş ve Cumhuriyet filminde Mustafa Kemal Atatürk rolünü oynadı. İyi derecede Almanca ve Fransızca bilmektedir. Şiir okuma ve yazma, uğraşları arasındadır. Tiyatro faaliyetlerinin yanı sıra çeşitli televizyon yapımlarında roller aldı.
Altın Koza Film Festivali'nde 'Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne layık görüldü. Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfının başkanıdır.

Yönettiği oyunlar

1972: 403. Kilometre : (İsmet Küntay) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1972: El Kapısı (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1974: Ana : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1975: Nereye Payidar : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1976: Komün Günleri : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1977: Sakıncalı Piyade : (Uğur Mumcu) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1977: Zengin Mutfağı : (Vasıf Öngören) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1978: Tak-Tik : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1979: Oyun Nasıl Oynanmalı : (Vasıf Öngören) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1980: Sınır : (Muzaffer İzgü) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1980: İyi Bir Vatandaş Aranıyor : Ataol Behramoğlu - Ankara Sanat Tiyatrosu
1981: Rumuz Goncagül : (Oktay Arayıcı) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1983: Galilei'nin Yaşamı : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1983: Güneyli Bayan : (Bilgesu Erenus) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1983: Yaz Misafirleri : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1984: Bir Ceza Avukatının Anıları : (Faruk Erem) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1985: Bir Halk Düşmanı : (Henrik İbsen) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1985: Rumuz Goncagül : Oktay Arayıcı - Ankara Sanat Tiyatrosu
1986: Zengin Mutfağı : Vasıf Öngören - Ankara Sanat Tiyatrosu
1987: Silahşörün Gölgesi : (Sean O'Casey) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1987: Sonuncular : (Maksim Gorki) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1988: Kayıplar : (Ariel Dorfman) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1988: Sacco ile Vanzetti : (Howard Fast) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1989: Mefisto : (Klaus Mann) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1991: Yolcu : (Nâzım Hikmet) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1993: Sakıncalı Piyade : (Uğur Mumcu) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1993: Yer Demir Gök Bakır : (Yaşar Kemal) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1994: Ay, Carmela! : (Jose Sanches Sinisterra) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1994: Jan Dark Davası : (Bertolt Brecht) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1994: Pazar Keyfi : (G. Mitchelle) - Ankara Sanat Tiyatrosu
1998: Akrep (oyun) : (Eşber Yağmurdereli) - Ankara Sanat Tiyatrosu
2001: Memleketimden İnsan Manzaraları : Nâzım Hikmet - İstanbul Şehir Tiyatrosu
2003: Benim Meskenim Dağlardır : Sabahattin Ali - Ankara Sanat Tiyatrosu
2012: Adalet Sizsiniz : Ümit Denizer - Perdeci Oyuncular / Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
2018: 1984- Büyük Gözaltı: George Orwell- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
2020: Güneyli Bayan- Bilgesu Erenus- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
2021: Memleketimden İnsan Manzaraları- Nazım Hikmet- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu
2023: Bir Halk Düşmanı: Henrik İbsen- Perdeci Oyuncular/ Aysa Prodüksiyon Tiyatrosu