Olivera Despina Hatun

Soylu Bir Yaşamın Başlangıcı ve Ailesi

Mileva Olivera Lazarević Despina Hâtûn, 1373 yılında dünyaya gelmiştir. Sırp prensi knez Lazar Hrebelyanoviç ile eşi Militza Nemanyiç'in kızı olan Olivera, Sırbistan Prensi Lazar ve Prenses Milica'nın en küçük çocuğudur. Annesi, Nemanjić hanedanının kurucusu Büyük Prens Stefan Nemanja'nın soyundan gelmekte olup Sırp İmparatoru Stefan Duşan'ın dördüncü dereceden kuzenidir. Olivera'nın dört ablası bulunmaktadır; bunlar Mara, Dragana, Teodora ve Jelena'dır. Ayrıca iki küçük erkek kardeşi olan Sırp despotu Stefan Lazarević ve Vuk Lazareviç ile birlikte büyümüştür.

Osmanlı Sarayındaki Yılları ve Evliliği

1390 yılında Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid ile Alacahisar'da evlenmiştir. Bu evlilikten Öruz Hatun, Paşa Melek Hatun ve adı bilinmeyen bir kız olmak üzere üç kızları olduğu bilinmektedir. Padişah ile evli olmasına rağmen, bilinen bilgilere göre İslamiyet'i kabul etmemiştir. Müneccîmbaşı, Hoca Sadeddin, Kemalpaşazâde ve Âşıkpaşazâde gibi birçok Osmanlı tarihçisi tarafından, Bayezid'in içki ve eğlence hayatına düşerek devlet işlerini ihmal etmesine sebep olmakla itham edilmiştir.

Ankara Muharebesi ve Esaret Dönemi

1402 yılında yaşanan Ankara Muharebesi sırasında kocası Yıldırım Bayezid ile birlikte esir düşmüştür. Despina Hatun'un esaret döneminde Timur tarafından içkili bir mecliste şarap servis ettirildiğine dair rivayetler mevcuttur. İbn Arabşah'ın anlatımına göre Timur bir içki meclisine Bayezid'i de getirmiş, sakilik yapanların bir kısmı hatunlar ve odalıklar olmuştur. Her ne kadar ismi açıkça verilmese de sakilik yapan hatunun Olivera Despina olduğu sonraki dönem Osmanlı kaynaklarında ele alınmıştır. Bizans, Avrupa ve Rus kaynaklarında bu olay Timur'un Bayezid'i aşağılamak için Olivera Despina'ya çıplak şekilde sakilik yaptırdığı şeklinde işlenmiş, hatta birçok eserde yarı çıplak resmedilmiştir. Ancak o tarihlerde Timur'un yanında bulunan dönem tarihçileri bu olaya yer vermemiştir ve İbn Arapşah'tan önce Osmanlı kaynakları da bundan bahsetmemiştir. Ayrıca Timur'un Bayezid'in Olivera Hatun'dan olma en büyük kızını torunu ile evlendirmesi de bu aşağılama iddiasının gerçeği yansıtmadığını düşündürmektedir.

Özgürlük ve Son Yılları

Yıldırım Bayezid'in 1403 yılında vefat etmesinin ardından, kardeşi Stefan Lazareviç tarafından gönderilen elçi sayesinde Timur tarafından serbest bırakılmıştır. Serbest kalışının ardından Belgrad'a, kardeşi Sırp despotu Stefan Lazareviç'in yanına giderek yaşamını orada sürdürmüştür. Hayatına 1444 yılına kadar devam ettiği bilinmektedir.

Çocukları

Yıldırım Bayezid ile evliliğinden dünyaya gelen kızları arasında Miranşah'ın oğlu Ebu Bekir Mirza ile evlenen Hanım, Timur'un generallerinden Şemsûd-dîn Muhammed'e ait oğul Emir Celâl'ed-dîn İslam ile evlenen Paşa Melike Hanım ve Arûz Hanım yer almaktadır.