Naşit Özcan

Tarih ve Köken

Türk tiyatrosunun en önemli tuluat ustalarından biri olan Naşit Özcan, 1886 yılında İstanbul Şehzadebaşı'nda dünyaya gelmiştir. Eğitimini Bayezit Rüştiyesi'nin ardından Mızıka-ı Hümayun'da tamamlayan sanatçı, Osmanlı döneminde sarayı bile güldürmeyi başarmış ve bu yönüyle Sultan Hamid'i bile güldüren adam olarak anılmıştır. Gösterdiği büyük başarılar neticesinde Komik-i Şehir unvanını alan usta isim, kendisi gibi tiyatrocu olan ünlü isimler Adile Naşit ve Selim Naşit Özcan'ın da babasıdır. Hayatının tamamını sanatına adayan Naşit Özcan, doğduğu ve tiyatro eğitimi aldığı aynı şehirde 26 Nisan 1943 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Öte yandan, Tarık Buğra'nın 1970 yılında kaleme aldığı İbiş'in Rüyası adlı roman da doğrudan Naşit Özcan'ın hayatını konu edinmiştir.

Tiyatro ve Sahne Yaşamı

Şehzadebaşı'nda doğan sanatçının tiyatro ile ilk teması, evinin yakınındaki Abdi Efendi tiyatrosu sayesinde gerçekleşmiştir. Profesyonel oyunculuk yaşamı Mızıka-ı Hümayun'u bitirdiği dönemde Abdürrezzak Efendi'nin yanında başlamıştır. Meşrutiyetin ilanından iki sene sonra tiyatro topluluğunun dağılmasıyla Heveskâran Cemiyeti ile ilk temsillerini sahnelemiştir. İlk oyunu Haremağası Ut Meşkediyor olan sanatçı, Meşrutiyeti Osmaniye kumpanyasında Nurettin Şefkati, Eliza Binemeciyan ve Hekimyan ile birlikte çalışmıştır. Daha sonra Rıdvan Paşa'nın oğlu Reşat Bey ile Sahne-i Heves'i kurmuş, Heveskerân Cemiyeti'nde Büyük Behzat ile ve sonrasında Kemal Emin ile Ortaköy tiyatrosunda sahne almıştır. Kavuklu Hamdi ve Küçük İsmail’in orta oyunu topluluğu, Kel Hasan’ın tuluat topluluğu ve Manakyan topluluğu gibi pek çok farklı grupta uzun süre ter dökmüştür. Saray tarafından Fransa’ya gönderilen ve dönüşte sarayda oyunlar sergileyen pandomim topluluğuna katılan Naşit Bey, Cumhuriyet döneminde de kendi adına kurduğu topluluklarla orta oyunu, kukla, Karagöz ve Hacivat çalışmalarına devam etmiştir.

Sinema Kariyeri ve Unutulmaz Tipler

Tiyatro ve tuluatçı kimliğiyle tanınan Naşit Bey, 14 Ocak 1937 tarihli Tan gazetesine verdiği röportajda sinemadan daha çok hoşlandığını belirtmiş, sahnede halkla karşı karşıya durmaktan zevk aldığını ancak film çekmenin daha rahat olduğunu ve halk üzerinde etkisinin daha iyi olduğunu ifade etmiştir. Toplamda dört film çeken sanatçı; Bir Millet Uyanıyor adlı yapımda asker, İstanbul Sokaklarında filminde ise dilenci rollerini üstlenmiştir. Ayrıca Naşit Dolandırıcı ve Düğün Gecesi adında iki komedi filminde de oynamıştır. Sinema, orta oyunu ve melodramlardaki başarılarının yanı sıra asıl büyük ününü tuluat tiyatrosunda yeni tipler yaratarak kazanmıştır. Tuluat tarzının en etkili oyuncusu kabul edilen Naşit Bey, tuluat oyunlarının İbiş karakterine adeta yeni bir kişilik kazandırmıştır. Aşçıbaşı Tosun Ağa, Leblebici Horhor, Hoşkadem Kalfa ve Surpik Dudu, onun yaratıp başarıyla sahneye koyduğu en önemli tipler arasında yer almıştır. Bu üstün başarıları sayesinde Komik-i Şehir yani Büyük Komik unvanına layık görülen sanatçının oynadığı diğer bazı oyunlar arasında Beyimin Tiyatro Merakı, Yahudi Doktorun Metresi, İstanbul Çapkını ve Çifte Köy Düğünü bulunmaktadır.