Mutedid-Billah

Mutedid-Billah Kimdir ve Hayatı

Asıl adı Ebû’l-'Abbâs el-Mu'tezîd bi’l-Lâh ʿAhmed bin Tâha el-Muvaffak bin Câʿfer el-Mûtevekkil olan Mutedid-Billah, 857 yılında dünyaya gelmiş ve Ekim 902 tarihinde hayata veda etmiştir. 892 ile 902 yılları arasında hükümdarlık süren onaltıncı Abbasi halifesi olarak tarihe geçmiştir. Ekim 892 tarihinde amcası Halife Mutemid'in vefat etmesi üzerine halifelik makamına gelmiş, yaklaşık 10 yıl süren iktidarının ardından 902 yılında ölmüştür. Kendisinin ölümünün ardından, Türk asıllı bir cariyeden dünyaya gelen oğlu Muktefi yeni Abbasi halifesi olarak tahta çıkmıştır.

Halifelikten Önceki Yaşamı ve Aile Kökleri

Mutezîd, halife Mütevekkil'in torunu ve Mütevekkil'in oğlu olan Muvaffak el-Abbâsî'nin evladı olarak doğmuştur. Babası ile birlikte 883 yılında Irak coğrafyasında patlak veren yeni bir Zenc İsyanı hareketini bastırmayı başarmıştır. Bu başarının ardından babası Muvaffak, kardeşi Halife Mutemid döneminde gerçek iktidar dizginlerini ele alarak vezir olmuştur. Muvaffak'ın vezirlik yaptığı bu dönemde Abbasi devlet idaresi önemli ölçüde iyileşmiş ve devlet, merkeze uzak eyaletlerin kontrolünü yeniden kendi eline almıştır. Örneğin vezir Muvaffak, Suriye eyaletinin idarecisi konumundaki Tolunoğulları ile son derece ciddi çekişmeler yaşamış ve bu mücadeleler sonucunda Suriye'nin kontrolü tekrar merkeze bağlanmıştır. Ancak bir süre sonra Muvaffak fil hastalığından muzdarip olmaya başlamış ve vezirlik yetkilerini kademeli olarak oğlu Mutezîd'e devretmiştir. Haziran 891'de Muvaffak'ın ölümünün ardından oğlu Mutezîd, amcası olan Halife Mutemid namına devleti idare eden tek vezir konumuna gelmiştir. Amcası Halife Mutemid henüz hayatını kaybetmeden önce, kendi oğlunun halifeliğe varis olmasını engelleyen kararlar almak zorunda bırakılmıştır.

Halifelik Dönemi ve İktidar Yılları

Halife Mütemid, Ekim 892 tarihinde katıldığı büyük bir içkili ziyafetin sonunda hayatını kaybetmiştir. Bunun üzerine Mutazıd tahta çıkarak resmen Abbâsî halifesi unvanını almıştır. Zaten halifelik öncesinde de vezir sıfatıyla Abbâsî devletinin gerçek iktidarını elinde bulundurmaktaydı. Halife unvanını aldıktan sonra da Mutezîd, etkin bir biçimde devleti idare etmeyi sürdürmüştür. Geniş coğrafi sınırlara sahip ülkenin çeşitli eyaletlerinde zaman zaman çeşitli sorunlar zuhur etmiş ve Halife Mû'tezîd bu meselelerin üzerine eğilmek durumunda kalmıştır.