Muhammed Nadir Şah

Muhammed Nadir Şah: Afganistan Tarihinde Bir Dönem

Muhammed Nadir Şah, 9 Nisan 1883 tarihinde Britanya Hindistanı sınırları içerisindeki Dehra Dun şehrinde dünyaya gelmiştir. Büyükbabası Muhammed Yahya'nın İngilizlerin izniyle sürgünden dönmesi üzerine Afganistan topraklarına adım atmıştır. Askeri kariyerinde hızla yükselen Nadir Şah, Kral Emanullah Han döneminde general rütbesiyle orduya hizmet etmiş ve Üçüncü İngiliz-Afgan Savaşı sırasında Afgan Ulusal Ordusu'na komuta etmiştir. Savaşın ardından üstlendiği Savaş Bakanlığı ve Fransa Büyükelçiliği görevleri ile devlet yönetiminde önemli bir tecrübe kazanmıştır.

Taht Mücadelesi ve İktidar

Kral Emanullah Han'ın Habibullah Kalakani isyanı neticesinde tahttan indirilmesi, Nadir Şah için bir kırılma noktası olmuştur. Fransa'daki görevinden ayrılarak Hindistan'a geçen Nadir Şah, burada İngiliz ve çeşitli aşiretlerin desteğini alarak bir güç toplamıştır. Ekim 1929'da Kabil'i ele geçirerek Habibullah Kalakani'yi mağlup etmiştir. Kalakani'yi esir alıp idam ettiren Nadir Şah, yandaşlarını aldatarak isyan riskini minimize etmiştir. Hükümdarlığı süresince Emanullah Han'ın modernizasyon planlarını büyük ölçüde geri çekmiş, tahtı geri isteyenlere ve Mir Gulam Muhammed Gubar öncülüğündeki Tacik ve Peştun etnik hareketlerine karşı zor kullanmıştır.

Trajik Son ve Suikast

Nadir Şah'ın hükümdarlığı, 8 Kasım 1933 tarihinde Kabil'de gerçekleşen bir suikast ile son bulmuştur. Bir lise mezuniyet töreni sırasında, etnik bir Hazara olan Abdul Halik tarafından vurularak öldürülmüştür. Suikastın temel motivasyonunun, Hazaralara yönelik uygulanan ağır vergiler ve katliamlara karşı alınan bir intikam kararı olduğu düşünülmektedir. Suikast sonrası Abdul Halik ve ailesi dörde bölünerek idam edilmiştir. Hafizullah Emadi, hükümetin bu suikastı bir fırsata çevirerek siyasi rakiplerini tasfiye ettiğini belirtmiştir. Nadir Şah'ın naaşı, Kabil'de bulunan Maranjan Tepesi'ndeki (Nadir Han Tepesi) anıt mezara defnedilmiştir.