Malhun Hatun

Osmanlı Hanedanı'nın İlk Valide Sultanı

Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Bey'in eşi ve ikinci padişah Orhan Gazi'nin annesi olan Malhun Hâtun, aynı zamanda Mal Hâtun, Mala Hatun veya Kameriye Hâtun isimleriyle de bilinmektedir. Kasım 1326 tarihinde vefat eden Malhun Hâtun, oğlu Orhan Gazi'nin dönemine yetiştiği için Osmanlı Hanedanı'nın ilk Valide Sultanı olarak kabul edilmektedir.

Kimliği ve Ailesi

Şeyh Edebali'nin kızı Râbi'a Bâlâ Hâtun ile sıklıkla karıştırılan Malhun Hâtun'un babası, Anadolu Selçuklu Veziri Ömer Abdülaziz Bey'dir. Vakfıyesinde adı Malhun binti Ömer Bey olarak kaydedilmiştir. İlk Osmanlı tarihçilerinden Neşrî, Kitab-ı Cihannüma adlı eserinde Malhun Hatun hakkında başka hiçbir kaynakta yer almayan bir hikâye aktarır. Bu rivayete göre genç yaşındaki Osman Bey, Eskihisar'a giderken konakladığı İtburnu köyünde Malhun Hatun'u görüp âşık olmuş, babası Ertuğrul'dan kızı istemesini talep etmiştir. Ancak Malhun Hatun'un statü farkı ve Osman Bey'in maksadına dair söylentiler nedeniyle bu teklifi kabul etmediği nakledilmiştir. Neşrî ayrıca Eskihisar beyinin durumu anlayarak Malhun Hatun'u kaçırıp yakınlarının yanında gizlediğini eklemiştir. İtburnu köyüne ait tahrir kayıtları, bu yerin ortakçı statüsünde olduğunu ve halkının mahallî kimliğinin Osmanlı öncesine dayandığını göstermektedir. Bazı araştırmacılar, Neşrî'nin bahsettiği kadının Malhun Hatun ile karıştırılan alt statüde başka biri olabileceğini vurgulamaktadır. Tüm bu karmaşık rivayetler dışında hakkında başka bilgi bulunmayan Malhun Hâtun'un, o dönemde yabancı kadınları sarayda Müslümanlaştırma geleneği henüz olmadığından, kesin olarak Türk olduğu bilinmektedir.

Râbi'a Bâlâ Hâtun ile İlişkisi ve Evliliği

Bostanzade Yahya Efendi Tarih-i Saf adlı eserinde Malhun Hâtun'u, Şeyh Edebali'nin kızı Râbi'a Bâlâ Hâtun olarak göstermiştir. Malhun Hâtun'un Osman Bey ile evliliği Tevârîh-i Âl-i Osman kaynaklarında, Şeyh Edebali'nin Osman Bey'e hitaben padişahlığı müjdelemesi ve kızının helali olduğunu belirtmesi suretiyle anlatılmaktadır.