Latife Uşşaki

Latife Uşşaki'nin Kökleri ve Hayatı

Latife Uşşakî veya bilinen adıyla Latife Hanım, 17 Haziran 1898 tarihinde İzmir'de dünyaya gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün ilk ve tek eşi olarak tarihe geçen bu isim, İzmir'in tanınmış köklü ailelerinden Uşaklıgil Sülâlesi'ne mensuptur ve ünlü yazar Hâlit Ziyâ Uşaklıgil'in kuzenidir. Uşak kökenli olan aile, İzmir'e göç etmeden önce Helvacızâde, göç sonrasında ise Uşakîzâde olarak anılmıştır. Uşakîzâde Muammer Bey ile Adeviye Hanım'ın kızı olan Latife Hanım'ın Vecihe, İsmail, Münci, Ömer ve Rukiye adlarında beş kardeşi bulunuyordu. Eğitim hayatına Uşakîzâde Köşkü'nün bahçesindeki camlı köşkte ilkokulla başlayan Latife Hanım, ortaokul ve liseyi İstanbul Arnavutköy Amerikan Kız Koleji'nde tamamladı. Ardından Paris'teki Sorbonne Üniversitesi'nde siyaset ve hukuk eğitimi almış, Londra'da dil öğrenimi görmüştür. İngilizce, Fransızca, İspanyolca ve Almanca gibi pek çok yabancı dili bilen Latife Hanım, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması üzerine üniversite eğitiminin üçüncü sınıfındayken eğitimini yarıda bırakarak Gazi Mustafa Kemal Paşa ve ordusunu karşılamak üzere İzmir'e geri dönmüştür.

Atatürk ile Yolu Nasıl Kesişti?

9 Eylül 1922 tarihinde Türk ordusunun İzmir'e girişinin ardından, başkumandana güvenli bir karargâh arayan kurmaylar, Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı Göztepe'deki Uşakîzâde Ailesi'nin köşküne misafir ettiler. Ebeveynleri o sırada yurt dışında olan Latîfe Uşakî, 14 Eylül'den itibaren Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı babaannesiyle birlikte bu köşkte ağırladı. On altı gün süren ve 30 Eylül 1922 tarihinde sona eren bu konaklama sürecinde köşk, Mudanya Ateşkes Antlaşması çalışmalarına ev sahipliği yaptı. 17 Aralık 1922 tarihinde Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın annesi Zübeyde Hanım, sağlık sorunları nedeniyle ve Latife Hanım'ı yakından görmek isteğiyle İzmir'e gitti. Uşakîzâde Ailesi'ne ait köşkte yirmi sekiz gün boyunca konuk olan Zübeyde Hanım, 14 Ocak 1923 tarihinde hayata göz yumdu. Batı Anadolu gezisinde olan Mustafa Kemal Paşa ise 27 Ocak'ta İzmir'e gelerek annesinin Karşıyaka'daki mezarını ziyaret etti.

Tarihi Nikâh ve Evlilik Süreci

Mustafa Kemal Atatürk ile Latîfe Hanım, 29 Ocak 1923 tarihinde Muammer Bey'in Göztepe'deki Uşakîzâde Köşkü'nde gerçekleştirilen dinî nikâhla hayatlarını birleştirdiler. Bu evlilik, 29 Ocak 1923 ile 5 Ağustos 1925 tarihleri arasında iki buçuk yıl sürmüş ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi açısından oldukça önemli ve popüler bir konu olmuştur. Nikâh, dönemin geleneklerine göre bazı farklılıklar barındırıyordu. O dönemdeki yaygın uygulamada kadınlar dinî nikâhta yer almazken, Latife Hanım bu nikâhta bizzat bulundu. Mareşal Fevzi Çakmak ve Kâzım Karabekir Paşa Mustafa Kemal'in, Mustafa Abdülhâlik Renda ile Salih Bozok ise Latîfe Hanım'ın nikâh şahitliğini üstlendiler. Bu nikâhta yaşanan ilkler, sekiz ay sonra Merkez Kadısı Hüseyin oğlu Ömer Fevzi tarafından belge haline getirilerek tasdik edilmiştir. Evliliğin ardından yeni devletin başkenti Ankara'ya giden Latife Hanım, Çankaya'da ilk cumhurbaşkanlığı konutu olarak kullanılan Pembe Köşk'te yaşadı. Eşinin özel isteği üzerine meclisteki oturumları izlemeye giden Latife Hanım, Türkiye Büyük Millet Meclisi binasına adım atan ilk kadın olma unvanını kazandı ve eşinin pek çok yurt gezisinde yanında yer aldı. 1925 yılında Türk Ocakları'nın ikinci kurultayına Kars Türk Ocağı delegesi sıfatıyla katılan Latife Hanım, 29 Nisan 1925 tarihinde yapılan oturumda Türk Ocakları Merkez İdare Heyetine seçildi ve bu heyetin 17 Mayıs 1925 tarihindeki toplantısında ocakların fahri başkanı seçilmesiyle tarihi bir görev üstlendi.