IV. Bagrat

IV. Bagrat (Gürcüce: ბაგრატ IV), 1018 ile 24 Kasım 1072 tarihleri arasında yaşamış ve 1027 ile 1072 yılları arasında Gürcistan krallığı yapmıştır. Bagrationi Hanedanı'nın bir üyesi olan IV. Bagrat, uzun ve olaylı hükümdarlığı süresince Gürcistan'ın egemenliğini Bizans İmparatorluğu ve Selçuklu Hanedanı'ndan korumak için büyük bir mücadele vermiştir. İç çatışmalar sonucunda en güçlü vasalları ve Liparitid hanedanından rakiplerini yenmeyi başaran kral, dışa kapalı feodalleri kontrol altına alarak Lorri, Kakheti Kralları ve Tiflis Emirinin etkisini azaltmıştır. Kafkas hükümdarları gibi nobelissimos, kuropalatis ve sebastos gibi Bizans unvanlarına sahiptir.

Hükümdarlığının Erken Dönemi ve Rehine Yılları

Gürcistan kralı I. Giorgi'nin ilk karısı Vaspurakanlı Mariam'ın oğlu olan IV. Bagrat, 1022 yılında Bizans İmparatorluğuna karşı kaybedilen savaşın ardından babası tarafından Bizans İmparatoru II. Basileios'a üç yaşında rehine olarak verilmiştir. Konstantinopolis'teki Bizans sarayında üç yıl geçiren prens, 1025 yılında serbest bırakılmıştır. Basileios'un ölümü ve VIII. Konstantinos'un tahta geçmesiyle geri getirilmesi emredilse de, Bagrat çoktan Gürcü Krallığına ulaşmıştır. I. Giorgi'nin 1027 yılında ölümüyle sekiz yaşında tahta çıkan Bagrat'ın naipliğini annesi Mariam, Trialeti Dükü IV. Liparit ve Kartli Dükü Ivane ile paylaşmıştır.

Hanedan Savaşları ve İç Mücadeleler

Bagrat'ın tahta geçmesinden hemen sonra VIII. Konstantinos, Klarjetili Gürgen'in oğlu Demetre adına Artanuji kalesini almak için ordu göndermiş, bazı Gürcü soyluları Bizanslılara iltica etmiştir. Konstantinos'un 1028'deki ölümü işgali durdurmuş, 1030'da Kraliçe Mariam yeni imparator III. Romanos ile barış anlaşması imzalayarak ülkeye dönmüştür. Mariam, oğlu için Kuropalatis unvanı almış ve imparatorun erkek kardeşinin kızı Helena ile evlendirmiştir. Helena'nın Kutaisi'de ölümünün ardından Kuzey Kafkasya'daki Alania kralının kızı Borena ile evlilik yapılmıştır. 1033 yılında I. Giorgi'nin ikinci karısı Alda'dan olma oğlu Demetre ile hanedan problemi yaşanmış, Anakopia'da yaşayan Demetre'yi tahta geçirme teşebbüsleri başarısız olunca Ana Kraliçe Alda Bizans'a sığınarak kaleyi III. Romanos'a teslim etmiştir.

1039 yılında Demetre, Liparit hanedanından IV. Liparit'in desteğiyle Gürcistan'a dönmüştür. Trialeti Dükü ve kraliyet orduları komutanı olan Liparit, 1034'te Şeddadiler'e karşı başarı kazanmış, 1038'de Tiflis Emirliği'nin elindeki Tiflis'i ele geçirmek istemiştir. Gürcü soylularının korkusuyla bu plan bozulunca Liparit kralın yeminli düşmanı olmuş ve Bizanslılarla iş birliği yapmıştır. Demetre'nin 1042'deki ölümünün ardından Liparit, Bizanslılar ve I. David Anhoghin ile müttefik olarak savaşa devam etmiştir. Sasireti savaşında Bagrat yenilmiş, Liparit 1048'deki Selçuklu seferlerinde Bizans tarafında yer alarak Pasinler Muharebesi'nde esir düşmüştür. Esaretten dönen Liparit, Bagrat'ı Konstantinopolis'e sığınmaya zorlamış ve 1050-1053 yılları arasında Gürcistan'ı yöneterek Bagrat'ın oğlu Giorgi'yi kral ilan etmiştir. Bagrat'ın dönüşüyle tekrar başlayan savaş, 1060 yılında destekçilerinin ihanetiyle Liparit'in teslim olup manastıra kapanmasıyla sona ermiş; bu durum Bagrat'a prenslerin gücünü sınırlama fırsatı vermiştir.