III. Béla

III. Béla (Macarca: III. Béla, Hırvatça: III. Bela, Slovence: III. Belo), yaklaşık 1148 ile 23 Nisan 1196 yılları arasında yaşamış olan önemli bir hükümdardır. Kendisi Macaristan kralı ve 1172-1196 yılları arasında Hırvatistan kralı olarak hüküm sürmüştür. Hayatının erken dönemlerinde Bizans İmparatoru I. Manuil'in sarayında, imparatorun kendi oğlu doğana kadar Bizans İmparatorluğu'nun gelecekteki imparatoru olması amacıyla özel bir eğitim almıştır.

Dönemin en güçlü ve en zengin hükümdarları arasında yer alan III. Béla, yılda tam 23 ton saf gümüş gelirine sahipti. Bu devasa gelir, o dönemdeki Fransa Kralı'nın gelirinin 17 ton, İngiliz Kralı'nın gelirinin ise bunun yarısı kadar olduğu düşünüldüğünde, Macaristan'ın ekonomik gücünü gözler önüne sermektedir.

Erken Yıllar ve Dükalık Dönemi

Macaristan Kralı II. Géza ile Eufrozina'nın ikinci oğlu olarak dünyaya gelen Béla, 1161 yılında babası tarafından Hırvatistan ve Dalmaçya dükü yapıldı. 31 Mayıs 1162 tarihinde babasının vefatından sonra tahta çıkan erkek kardeşi III. István da bu unvanı ve durumu aynen devam ettirdi.

Despot Aleksios ve Bizans Yılları

1164 yılında Bizans İmparatoru I. Manuil ile III. István arasında bir anlaşma yapıldı. Bu anlaşma gereğince III. Béla, saray eğitimi almak üzere Konstantinopolis'e gönderildi. Henüz meşru bir erkek evladı bulunmayan imparator, Béla'yı kızı Maria Komnini ile evlendirip onu geleceğin varisi yapmak niyetindeydi. Bu süreçte kendisine Yunanca Aleksios ismi ve imparatordan sonraki en yüksek derece olan despot unvanı verildi.

1164 ve 1165 yıllarında III. Béla, İmparator I. Manuil'in kendi ana vatanı olan Macaristan üzerine düzenlediği askerî seferlerde yer aldı. III. István ise Hırvatistan, Dalmaçya ve Sirem bölgelerinin yönetimini Manuil'e devretmek zorunda kaldı. 1165 yılının sonbaharında İmparator Manuil, Béla'yı ve kızını resmî varisleri olarak ilan etti. 1166 yılının başlarında ise Manuil ve Béla, Konstantinopolis'teki Bizans Kilisesi Synod toplantısına birlikte başkanlık ettiler.

Ancak Manuil'in ikinci eşi Antakyalı Maria'nın 1166 yılında Aleksios'u dünyaya getirmesiyle tüm dengeler değişti. Béla'nın Maria ile olan nişanı iptal edildi ve elindeki despot unvanı alınarak kendisine daha düşük seviyedeki Caesar unvanı verildi. Buna rağmen İmparator Manuil, karısının üvey kız kardeşi Agnes ile Béla'nın evliliğini organize ederek onunla bacanak oldu. Bu evliliğin ardından Béla ve karısı Kudüs'e hac ziyaretine gittiler ve bu seyahat sırasında Hospitalier Şövalyeleri'ne önemli bağışlarda bulundular.