II. veya I. Franz (Fransızca: François II) (12 Şubat 1768 – 2 Mart 1835) 1792'den 1806'ya kadar II. Franz olarak son Kutsal Roma imparatoru ve 1804'ten 1835'e kadar I. Franz olarak ilk Avusturya imparatoruydu. Aynı zamanda Macaristan, Hırvatistan ve Bohemya kralıydı ve 1815'te kurulmasının ardından ilk Alman Konfederasyonu başkanı olarak görev yaptı.
Geleceğin imparatoru II. Leopold ve İspanya Prensesi Maria Luisa'nın en büyük oğlu olan Franz, babasının Toskana Büyük dükü olarak hüküm sürdüğü Floransa'da doğdu. II. Leopold, 1790'da Kutsal Roma imparatoru oldu ancak iki yıl sonra öldü ve yerine Franz geçti. İmparatorluğu, ilki Avusturya'nın yenilgisi ve Ren'in sol kıyısının Fransa'ya kaybedilmesiyle sonuçlanan Fransız Devrim Savaşları'na derhal karıştı. İkinci Koalisyon Savaşı'ndaki bir diğer Fransız zaferinden sonra Napolyon, kendisini Fransız imparatoru olarak taç giydirdi. Bunun üzerine Franz, Avusturya imparatoru ünvanını aldı. Franz, Napolyon'un hasmı olarak, Napolyon Savaşları'nda lider rolünü sürdürdü ve bir Avrupa gücü olarak Avusturya'yı büyük ölçüde zayıflatan art arda yenilgiler yaşadı. 1806'da Napolyon, Ren Konfederasyonu'nu oluşturduktan sonra Franz, Kutsal Roma imparatoru olarak tahttan çekildi ve bu da fiilen Kutsal Roma İmparatorluğu'nun dağılmasına işaret etti. Beşinci Koalisyon'un yenilgisinin ardından Franz, Fransa'ya daha fazla toprak bıraktı ve kızı Marie Louise'i Napolyon'la evlendirmek zorunda kaldı.
1813'te Franz, Napolyon'a sırt çevirdi ve sonunda Napolyon'u Altıncı Koalisyon Savaşı'nda mağlup ederek tahttan çekilmeye zorladı.

İlk yılları

II. Franz II. Leopold (1747-1792) ve III. Carlos'un kızı Maria Luisa (1745-1792)'nın oğullarıydı. Franz,Toskana'nın başşehri Floransa'da doğdu. Bu yer babası tarafından 1765-1790 yılları arasında Toskana Büyük dükü ünvanı altında yönetildi. Franz çocukluğunu etrafındaki kardeşleriyle birlikte mutlu bir şekilde geçirdi. Ailesi Franz'ın gelecekte imparator olacağını biliyordu. (Çünkü amcası II. Joseph iki evliliğinden de yaşayan bir çocuğa sahip değildi.) Ve böylece genç arşidük Franz 1784 yılında Viyana İmparatorluk Sarayı'na eğitimi ve gelecekteki rolü için gönderildi.

Evlilikleri

II. Franz dört defa evlendi:

6 Şubat 1788, Elisabeth (Württemberg) ile (21 Nisan 1767 – 18 Şubat 1790), kısa ömürlü kızını doğurarak öldü, Ludovika Elisabeth (Avusturya) (1790–1791)
15 Eylül 1790, ikinci kuzeni Maria Teresia (İki Sicilyalılar) (6 Haziran 1772 – 13 Nisan 1807),Kral I. Ferdinand (İki Sicilyalılar)'ın kızı (ikisi de İmparatoriçe Maria Theresia'nın torunlarıydı), on iki çocuğa sahipti, fakat sedece yedi kişi yetişkinliğe ulaşıyordu
6 Ocak 1808, tekrar diğer ilk kuzeni, Maria Ludovika (Avusturya-Este) ile evlendi, (14 Aralık 1787 – 7 Nisan 1816) çocukları yok. O, Arşidük Ferdinand (Avusturya-Este) ve Maria Beatrice d' Este Modena Prensesi'nin kızlarıydı.
29 Ekim 1816, Karoline Charlotte Auguste ( Bavyera) ile, (8 Şubat 1792 – 9 Şubat 1873) çocukları yok. I. Maximillian (Bavyera)'nın kızıydı ve daha önce I. William (Württemberg) ile evlenmişti.