İrini Kantakuzini (Yunanca: Εἰρήνη Καντακουζηνή; Sırpça: Ирина Кантакузин; y. 1400-3 Mayıs 1457), Đurađ Branković'in eşiydi. Babasının büyük olasılıkla Bizanslı soylu Teodoros Kantakuzinos olduğu düşünülmektedir. Sırp halk efsanelerinde İrini, Sırbistan'daki birçok kalenin kurucusu olarak anılır.

Hayatı

Her ne kadar 1430'da tamamlanan Semendire Kalesi Đurađ Branković tarafından yaptırılmış olsa da, İrini'nin de inşasında rol oynadığı düşünülmektedir. Halk arasında ise kalenin inşası için ağır vergiler koyduğu ve zorla işçi topladığı gerekçesiyle kırsal kesim halkının çektiği sıkıntılardan sorumlu tutulmuştur. Sonraki yıllarda Sırplar ile Osmanlılar arasında birkaç kez el değiştiren kale, Đurađ Branković ile İrini'nin ölümünden iki yıldan fazla bir süre sonra, 20 Haziran 1459'da Osmanlıların eline geçti.
Tarihçi Kritobulos'a göre Đurađ Branković'in ölümünün ardından en küçük oğlu Lazar, annesinin naipliğinde Sırp despotu oldu. Ancak Lazar kısa süre içinde annesini bütün yetkilerinden mahrum bırakmış ve ona kötü davrandı. Bunun üzerine İrini, kızı Mara Branković ve oğlu Grgur ile birlikte II. Mehmed'e sığınmaya çalıştı. Lazar onları takip etmiş, Mara ile Grgur kaçmayı başarırken İrini yakalanmıştır. Kısa süre sonra hastalanan İrini, 2-3 Mayıs gecesi Rudnik'te öldü ve buraya defnedildi. 16. yüzyıl tarihçisi Cantacasin, Lazar'ın annesini zehirlediği yönündeki suçlamayı da aktarmaktadır.

Ailesi

Theodoros Spandounes ve diğer bazı kaynaklara göre İrini, Georgios Paleologos Kantakuzinos'un kız kardeşlerinden biriydi. Donald Nicol tarafından hazırlanan soy ağacına göre Georgios ile İrini'nin en az dört kardeşi daha vardı: Andronikos Paleologos Kantakuzinos, Thomas Kantakuzinos, Katerina Kantakuzini ve Gürcistan kralıyla evlenen bir kız kardeşleri. Nicol başlangıçta babalarının I. Demetrios Kantakuzinos olduğunu ileri sürmüş, büyükbabalarının Matthaios Kantakuzinos, büyük büyükbabalarının ise VI. İoannis olduğu görüşünü kesin kabul etmiştir. Ancak daha sonra bu görüşünden vazgeçerek İrini ile Georgios'un babasının, Demetrios'un kardeşi Teodoros Kantakuzinos olmasının daha muhtemel olduğunu belirtmiştir.
İrini, 26 Aralık 1414'te Đurađ Branković ile evlendi ve Selanik'ten Sırbistan'a geldi. Evliliklerinden yaklaşık on üç yıl sonra, 1427'de Đurađ Sırbistan despotu oldu. Döneme ait hiçbir kaynak, Branković'in beş çocuğundan hangilerinin İrini'den doğduğunu açıkça belirtmez. Bununla birlikte en küçük çocukları Katarina'nın Kantakuzinos soyadını taşıması ve Mara'nın "açıkça" İrini'nin kızı olarak belirtilmesi dikkat çekmektedir. Nicol, Aynoroz'daki Esphigmenou Manastırı'nda muhafaza edilen ve 11 Eylül 1429 tarihli bir hrisovulos üzerindeki Đurađ Branković, İrini ve beş çocuğunu tasvir eden portrelere dayanarak Stefan ile Lazar'ın da İrini'nin çocukları olduğu sonucuna varmıştır. Ayrıca, Theodoros Spandounes'un, Grgur ile Stefan'ın 1441 yılında II. Murad tarafından kör edildiklerinde sırasıyla on altı ve on beş yaşında olduklarını kaydetmesini, doğru kabul edildiği takdirde Grgur'un da İrini'nin oğlu olduğuna işaret eden bir kanıt olarak değerlendirmiştir.