I. Mehmed

I. Mehmed Kimdir ve Hayatı

Beşinci Osmanlı padişahı olan I. Mehmed ya da bilinen diğer adıyla Çelebi Mehmed, 1386 yılında Edirne'de dünyaya gelmiştir. Babası I. Bayezid, annesi ise cariye olan Devlet Hatun'dur. Doğum tarihi kaynaklarda 1379, 1382, 1383, 1387, 1390 ve 1391 olarak da geçse de, tarihçiler kesin bir kaynak ve tarih bulunmadığını kabul etmektedir. Arap ve Bizans tarihlerinde kendisine Kirişçi veya Kirî lakapları verilmiştir. Halil İnalcık'a göre bu adlandırma Yunanca genç efendi anlamına gelen Kyrtzes sözcüğünden gelmektedir. Çeşitli kaynaklarda bu lakap yay yapma sanatı, güreşçilik yapması, bir kirişçinin yanında çıraklık yapması veya yay kirişi ile boğulmak istenmesi gibi farklı şekillerde açıklanmıştır. Çelebi unvanı ise Osmanlıların ilk yıllarında şehzadeler için kullanılmış, ilerleyen dönemlerde asil, görgülü, okumuş ve bilgili kimseler anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Bizans kaynaklarına göre beyefendi, iyi huylu veya nazik anlamına gelirken, erken dönem Türk kaynaklarında Tanrı adamı anlamına gelen Çalab sözcüğünden türediği kabul edilmektedir.

Ankara Savaşı'ndan Önceki Yaşamı

Annesi Devlet Hatun aracılığıyla soyu Mevlana'ya dayandığı için Çelebi unvanı ile anılan I. Mehmed, eğitimini Bursa ve Edirne Sarayı'nda tamamlamıştır. Hocaları Amasyalı Sofi Bayezid ile Tokatlı Bicaroğlu Hamza'dır. Padişah Yıldırım Bayezid, 1391 yılındaki Canik Seferi'ne oğullarını da götürmüş ve bu sefer sırasında Sivas Sultanı Kadı Burhaneddin Amasya kentini Osmanlılara terk etmiştir. Kenti teslim almakla görevlendirilen genç şehzade Çelebi Mehmed, kenti yetenekli ve olgun bir şekilde yöneterek asayişi sağlamış, bunun üzerine babası tarafından Amasya sancakbeyi olarak atanmıştır. 1391 ile 1402 yılları arasında bu görevde bulunarak devlet işlerini öğrenen Mehmed, 28 Temmuz 1402'deki Ankara Savaşı'na artçı güçler komutanı olarak katılmış ve bu görev sayesinde bozgunculardan az kayıpla ve ilk kurtulanlar arasında yer almıştır.

Fetret Devri ve Osmanlı'nın İkinci Kurucusu

Yıldırım Bayezid'in Timur'a yenilip esir düşmesinin ardından Osmanlı Devleti 11 yıl süren bir Fetret Devri yaşamıştır. Bu dönemde Yıldırım Bayezid'in oğulları Emir Süleyman, İsa Çelebi, Musa Çelebi ve Çelebi Mehmed taht savaşlarına girişmişlerdir. Çelebi Mehmed 1403-1413 yılları arasında Amasya-Tokat-Sivas bölgesinde emirliğini sürdürmüştür. Kardeşler arasında gerçekleşen mücadelelerin ardından, 5 Temmuz 1413 tarihinde kardeşi Musa Çelebi'yi Vize Savaşı ve Çamurlu Derbent Savaşı'nda mağlup eden Çelebi Mehmed, tek başına Osmanlı Devleti'nin yönetimini ele geçirmiştir. Bu sayede Fetret Devri'ni kapatarak imparatorluğun iki parçasını birleştirmiş ve devletin tekrar tarih sahnesinde boy göstermesini sağlamıştır. Bu başarılarından dolayı kimi tarihçi çevrelerce I. Mehmed, Osmanlı İmparatorluğu'nun ikinci kurucusu olarak adlandırılmıştır.