I. Aleksios

I. Aleksios Megas Komninos'un Soyu ve Çocukluğu

I. Aleksios Megas Komninos, Yunanca adıyla Αλέξιος Α΄ Μέγας Κομνηνός, yaklaşık 1182 yılında dünyaya gelmiş ve 1 Şubat 1222 tarihine kadar yaşamıştır. 1204 yılından ölümüne kadar Trabzon İmparatorluğu'nun ilk imparatoru olarak hüküm sürmüştür. Manuil Komninos ile III. Giorgi'nin kızı Rusudan'ın en büyük oğludur. Bu soyağacı sayesinde Bizans İmparatoru I. Andronikos'un torunudur. Ancak I. Andronikos 1185 yılında tahttan indirilip öldürülmüştür. Babası Manuil ise aynı dönemde kör edilmiş ve sonrasında tarihi kayıtlarda adının geçmemesinden ötürü muhtemelen katledilmiştir. Geride kalan iki çocuk, Aleksios ve David, anneleri Rusudan tarafından Gürcistan'a ya da Karadeniz'in güney sahillerine kaçırılarak kurtarılmıştır.

Trabzon İmparatorluğu'nun Kuruluşu ve Sınırları

Nisan 1204 tarihinde, Dördüncü Haçlı Seferi Konstantinopolis'i ele geçirmeden hemen önce, henüz 22 yaşında olan Aleksios, teyzesi Gürcü kraliçesi Tamar'ın sağladığı askeri birliklerin desteğiyle Trabzon'u fethetti. Komninos Hanedanı, Karadeniz bölgesinde köklü ve uzun süreli ilişkileri sayesinde halk tarafından sevilmekteydi. Büyükbabası Andronikos, geçmişte Trabzon ile Sinop arasına Oinaion kalesini inşa ettirmişti. Aleksios, Roma İmparatoru ve Büyük Komninos ünvanlarını üstlenmiştir; ancak bu ünvan ilk kez Georgios Akropolitis'in vakayinamelerinde belirsizlikten çıkıp yer bulmuştur. Yuhannes Bessarion'un Bizans tarihi kayıtlarına göre, bu hanedan ve ünvan en az 257 yıl ve hatta daha uzun süre devam etmiştir. Yeni kurulan devletin sınırları, batıda Herakleia'dan başlayarak doğuda Trabzon'un kendisini de kapsayıp Gürcü sınırındaki Soterioupolis'e kadar uzanıyordu. Aleksios, Kırım'ın bazı bölgelerini de Trabzon'a vergiye bağlamıştı. Cherson, Kerç ve bu bölgelerin hinterlandları, deniz ötesi anlamına gelen Perateia ismiyle ayrı bir vilayet haline getirildi. Sinop'un Anadolu Selçuklu Devleti'ne kaptırılması ise İznik İmparatorluğu ile olan coğrafi bağlantının kesilmesine yol açtı. Trabzon'un dış politika odak noktaları Gürcistan, Anadolu Selçuklu Devleti, özellikle Cenevizliler olmak üzere İtalyan deniz şehirleri ile Erzurum ve Erzincan civarındaki küçük emirliklerden oluşuyordu. Bu dönemde I. Theodoros İznik İmparatorluğu'nu kurmuş, Theodore Mangaphas Philadelphia'yı ele geçirmiş, Manuil Maurozomes ise kızını Küçük Asya'nın büyük kısmının hâkimi olan Anadolu Selçuklu Sultanı I. Gıyaseddin Keyhüsrev'e vererek güvenliğini sağlamıştı. Uzaktaki Kilikya'da bulunan Ermeni Krallığı ile Troad bölgesindeki Ermeni halkı Trabzon için herhangi bir tehdit teşkil etmiyordu. Konstantinopolis'teki Latin İmparatorluğu ile yapılan anlaşma neticesinde ise Paflagonya bölgesi Latin İmparatoruna bırakılmıştı.

Ailesi ve Mirası

Aleksios, Trabzon soylu ailesinden gelen Theodora Aksuhina ile evlendi. Bu evlilikten I. İoannis, I. Manuil ve Komnini adında çocukları dünyaya geldi. On sekiz yıllık bir hükümdarlık süresinin ardından, 40 yaşında iken 1 Şubat 1222 tarihinde hayata gözlerini yumdu. En büyük oğlu tahta geçemeyecek kadar küçük olduğundan, imparatorluk tacı damadı Andronikos'a devredildi.