I. Aleksey

I. Aleksey'in Hayatı ve Tahta Çıkışı

Tam adıyla Aleksey Mihayloviç Romanov, 19 Mart 1629 tarihinde dünyaya gelmiştir. Romanov Hanedanının 1613-1645 yılları arasında hüküm süren ilk çarı I. Mihail'in oğlu olan Aleksey, henüz on altı yaşında tahta çıkmıştır. Tahta çıkmadan önce eniştesi Boris İvanoviç Morozov'dan sadece okuyup yazacak kadar yüzeysel bir eğitim almıştır. Hükümdarlığının ilk yıllarında devlet işlerini Morozov yönetmiştir. Ancak mali bunalım ve tuz vergisinin artırılması sonucunda 1648 yılında Moskova'da büyük bir ayaklanma çıkmış ve Aleksey, Morozov'u sürgüne göndermek zorunda kalmıştır.

Hükümdarlık Dönemi ve Reformlar

Morozov'un sürgüne gönderilmesinin ardından Prens N. I. Odoyevski, Patrik Nikon, Afanasi Lavrentyeviç Ordin-Naşçokin ve Matveyev gibi danışmanlarının önerileri doğrultusunda yönetimde yeni adımlar atılmıştır. 1649 yılında serfliği meşrulaştıran yasalar olan Sobornoye Uloojeniye çıkarılmıştır. Sakin, iyi niyetli, nazik ve aşırı dindar bir insan olarak bilinen I. Aleksey, dış ticaretin gelişmesi, eğitimin ve Batı Avrupa kültürünün Rusya'da yaygınlaşması için önemli çalışmalar yürütmüştür. Ayrıca Patrik Nikon'un Rus Ortodoks Kilisesi'nde önemli bir mezhep bölünmesine yol açan reformlarını desteklemiş, ancak Nikon'un kilise dışı yöneticilerden daha güçlü olduğu ikili bir iktidar sistemi kurmasını da engellemiştir.

Savaşlar ve Ayaklanmaların Bastırılması

I. Aleksey'in saltanat yılları çatışmalarla ve büyük halk hareketleriyle geçmiştir. 1645-1676 yılları arasında hüküm süren çar, Polonya-Litvanya Birliği ve İsveç İmparatorluğu ile savaştı. 1654-1667 yılları arasında Polonya ile savaşan Rusya, Ukrayna'nın Dinyeper Irmağının ve Kiev'in doğusunda kalan kesimini 1667 yılında ele geçirmiştir. Ayrıca 1656-61 yılları arasında İsveç ile savaşlar yürütülmüştür. İç politikada ise 1662 yılında kentlerde patlak veren ayaklanmayı ve 1667-1671 yılları arasında Stenka Razin'in önderliğindeki köylü ayaklanması ile doruğa ulaşan halk eylemlerini başarıyla bastırmıştır. Tüm bu genişleme ve fetihler sonucunda, Aleksey öldüğünde Rusya sınırları yaklaşık 2.000.000.000 akre yani 8.100.000 km2 dönüme sahip bir büyüklüğe ulaşmıştır.

Rus-Pers Savaşları ve Diplomatik Çözüm

1651 yılında Safevi Devleti birlikleri Kuzey Kafkasya'daki Rus tahkimatlarına saldırmıştır. Bu başarılı Safevi saldırısı, Rus kalesinin yıkılmasına ve garnizonunun sınır dışı edilmesine neden olmuştur. Yaşanan bu gelişme üzerine I. Aleksey, ilk olarak Zaporojya Kazakları göndermeyi düşündüyse de, ihtilafın barışçı bir şekilde çözülmesi için Pers'e bir elçi göndermeye karar vermiştir. 1653 yılının Ağustos ayında Prens Ivan Lobanov-Rostov ve kâhya Ivan Komynin Astrahan'dan İsfahan'a gitmiştir. Görüşmeler sonucunda Şah II. Abbas, çatışmanın kendi rızası olmadan başlatıldığını belirterek barışı kabul etmiştir.