Helena

Azize Helena: Kökeni ve Erken Yaşamı

Azize Helena veya bilinen adıyla Helena Augusta, Roma İmparatorluğu tarihinin en dikkat çekiçi figürlerinden biridir. Yaklaşık 246 ile 250 yılları arasında dünyaya geldiği tahmin edilen Helena, Roma İmparatoru Konstantius Chlorus'un eşi ve I. Konstantin'in annesidir. Doğum yeri hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte, 6. yüzyıl tarihçisi Prokopius, onun Küçük Asya'daki Bithynia eyaletinde bulunan Helenopolis şehrinden olduğunu öne sürer.

Yaşamının ilk dönemleri hakkında tarihsel kaynaklar oldukça kısıtlıdır. 4. yüzyıl kaynaklarından Eutropius, onun düşük bir sınıftan geldiğini belirtirken, Aziz Ambrose onu stabularia yani bir tür hizmetçi veya otel görevlisi olarak tanımlamış, ancak bu durumu onun erdemini vurgulamak için bir vesile olarak kullanmıştır.

Konstantius Chlorus ile İlişkisi ve Oğlu Konstantin

Helena ile Konstantius Chlorus'un tanışıklığı, Konstantius'un imparator Aurelian'a hizmet ettiği ve Küçük Asya'da bulunduğu 270 yılı civarına dayanır. Aralarındaki birlikteliğin hukuki durumu tarihçiler arasında tartışmalıdır; bazıları bunu resmî nikâhsız bir birliktelik olarak görürken, bazıları geçerli bir evlilik olduğunu savunur. Çiftin oğlu I. Konstantin, 270 yılından hemen sonra, günümüzde Sırbistan sınırları içinde yer alan Naissus şehrinde dünyaya gelmiştir.

Konstantius, 289 yılında Maximian'ın kız kardeşi Theodora ile evlenmek üzere Helena'dan ayrılmıştır. Bu ayrılığın ardından Helena, oğlu Konstantin'in 306 yılında Augustus ilan edilmesine kadar kamusal alandan uzak, meçhul bir hayat sürdürmüştür.

İmparatorluk Sarayı ve Azizelik Ünvanı

Oğlunun tahta çıkışıyla birlikte saray hayatına geri dönen Helena, 325 yılında Augusta ünvanına layık görülmüştür. Hayatı boyunca yoksullara yaptığı yardımlar, mahkûmları serbest bırakması ve dindar kişiliğiyle tanınan Helena, 18 Ağustos 330 tarihinde vefat etmiştir. Günümüzde Vatikan müzesinde görülebilen lahti, onun anısını yaşatmaktadır.

Helena, özellikle Gerçek Haç'ın kutsal emanetlerini bulduğuna dair inançla Hristiyan dünyasında büyük saygı görür. Ortodoks, Katolik, Anglikan ve Lüteryen kiliseleri tarafından bir azize olarak kabul edilir. Kayserya'lı Eusebius, onun Filistin ve doğu vilayetlerine yaptığı hac yolculuklarını kayıtlara geçirmiştir. Yeni buluntuların koruyucu azizesi olarak kabul edilen Helena'nın yortu günü, Ortodoks Kilisesi'nde oğluyla birlikte 21 Mayıs, Katolik Kilisesi'nde ise 18 Ağustos olarak kutlanmaktadır.