Hayme Hatun

Osmanlı Devletinin Kurucu Annesi

Hayme Hatun ya da bilinen diğer adıyla Hayma Ana, Osmanlı Devleti üzerinde derin izler bırakmış bir şahsiyettir. Kendisi Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin ninesi olma vasfını taşımaktadır. Bunun yanı sıra Ertuğrul Gazi, Sungurtekin Bey, Gündoğdu Bey ve Dündar Bey'in annesi olarak tarih sahnesinde yer almıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş sürecindeki kritik rolü nedeniyle kendisine Devlet Ana unvanı layık görülmüştür.

İsminin Etimolojik Kökeni

Hayme isminin kökeni üzerine tarihçiler arasında çeşitli görüşler mevcuttur. Kelime ilk bakışta Arapça kökenli olan ve çadır anlamına gelen hayme sözcüğünü anımsatsa da, yeni Müslüman olmuş bir Türkmen kızına bu ismin verilmesi tarihsel açıdan pek makul karşılanmamaktadır. Anthony Dolphin Alderson'un Haime şeklinde kaydettiği bu ismin, aslında Türkçe kökenli olduğu düşünülmektedir. Ay kökünden türeyen aymak, ayman veya ayma gibi kelimelerle ilişkili olması muhtemeldir. Divanu Lugati't-Turk içerisinde yer alan ayamak yani korumak ve aymak yani söylemek ifadeleri ile Tarama Sözlüğünde yer alan ayıltmak anlamındaki aymak kelimeleri, ismin Türkçe kökenli olma ihtimalini güçlü bir temele oturtmaktadır.

Anısının Yaşatılması ve Türbesi

Tarihçilerin üzerine derinlemesine araştırmalar yapmadığı Hayme Ana'nın hatırası, Domaniç bölgesindeki halkın vefası sayesinde günümüze kadar ulaşmıştır. Çarşamba köyünde bulunan ve yüzyıllardır yerel halk tarafından ziyaret edilen kabrin Hayme Hatun'a ait olduğu kabul edilmiştir. Bu durumu öğrenen II. Abdülhamid, 1892 yılında söz konusu alana bir türbe inşa ettirerek bu anının kalıcı olmasını sağlamıştır. Ayrıca İdris-i Bitlisi'nin Heşt Behişt adlı eserinde, Osman Gazi'nin küçük oğlu Alaeddin Paşa'nın Bilecik'te büyükannesi ile beraber yaşadığına dair bilgiler mevcuttur.