Handan Sultan

Handan Sultan Kimdir ve Hayatı

Osmanlı İmparatorluğu'nun kaderinde derin izler bırakan Handan Sultan, Osmanlı padişahı Sultan III. Mehmet'in eşleri arasında yer almakla birlikte, aynı zamanda padişah Sultan I. Ahmet'in annesi ve dönemin Valide Sultan unvanının sahibidir. 9 Kasım 1605 tarihinde İstanbul'da vefat eden bu önemli figürün doğum yılı ve milliyeti hakkında kesin tarihî veriler bulunmamaktadır. Tarihî temele dayanmayan bazı iddialarda Rum asıllı olduğu ve adının Helen olduğu öne sürülmüştür. Oğlu I. Ahmet'in 1603 yılında henüz 13 yaşındayken tahta çıkmasıyla birlikte Valide Sultan makamına yükselmiştir. Bu unvanı aldıktan sonra iki yıl boyunca oğlu adına bizzat Osmanlı Devleti'ni yönetmiştir. Saraydaki resmi ve ihtişamlı hitap şekli ise Devletlu İsmetlu Handan Valide Sultan Aliyyetü'ş-Şân Hazretleri olarak bilinmektedir. Son dönemde gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar, vakfiye belgeleri ve Venedik doçe raporlarının detaylı incelenmesi neticesinde, hayatını kaybettiği tarih 1605 yılının sonları olarak kesinlik kazanmıştır.

Saray Hayatı ve Hareme Giriş Süreci

Son dönemde incelenen Balyos Raporları ışığında Handan Sultan köken olarak Boşnak asıllıdır ve Cerrah Mehmed Paşa'nın cariyeleri arasından saraya adım atmıştır. Sahip olduğu dillerden düşmeyen güzelliği sebebiyle, o dönemde Manisa sancak beyi görevini yürüten III. Mehmet'e hediye edilmiştir. 1583 yılının ikinci yarısında resmen hareme giriş yapan Handan Sultan'ın bu yolculuğu kısa sürede dikkat çekmiştir. Hareme adım atmasının ardından Safiye Sultan'ın ilk gelini olan Halime Sultan ile yaşadığı anlaşmazlıklar neticesinde, doğrudan Safiye Sultan tarafından III. Mehmet'e sunulduğu anlaşılmaktadır. Yaklaşık 1589 yılında III. Mehmet ile evlenerek padişahın üçüncü eşi olma unvanını elde etmiştir. Farsça kökenli ve güleç ya da neşeli manalarına gelen Handan ismi kendisine bu süreçte verilmiştir. Temiz ahlakı ve örnek karakteri sayesinde saraydaki herkesin sevgisini kazanan Handan Sultan, ömrü vefi ettiği müddetçe oğlu Şehzade Ahmed'in terbiyesi ve eğitimi ile yakından ilgilenmiştir. Ünlü tarihçi Reşad Ekrem Koçu'nun eserinde yer alan farklı bir rivayete göre ise aslen Çatalca Kalfa köyünden olduğu ve bir imamın kızı olduğu yönünde iddialar da bulunmaktadır. Ancak yapılan en son ve güncel araştırmalar onun Bosna coğrafyasından geldiğini açıkça göstermektedir.